اسد الله معطوفى

163

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

ساسانيان گرگان در عهد ساسانيان سرسلسله اين حكومت ، « ساسان » پريستار ( مراقب معبد ) معبد بزرگ آناهيتا در استخر فارس بود . بابك پسر وى در حقيقت پدر اردشير بابكان محسوب مىشد . اردشير پس از چند جنگ بزرگ با مدعيان قدرت سرانجام « . . . به خراسان و جرجان ( گرگان ) بيامد و اين حوالى را فتح بنمود » . 42 در كتيبه سه‌زبانه كعبه زرتشت هم به فتح گرگان و چند مكان ديگر توسط اردشير به سال 227 اشاره شده است . 43 ثعالبى معتقد است اردشير شهرهاى زيادى را بنياد نهاد « كه يكى از آن‌ها استارآباد بود كه همان كرخ ميسان باشد » . 44 از بين متاخرين ماركوارت مينويسد : « وركان را كه موسىخورن از آن نام برده و به زبان پارسى قديم وركانه ، به زبان سغدى ويركينياپ ، به عربى جرجان است ، بعدها گرگان شد كه همان شهرى است اردشير بنياد نهاده بود » . 45 كريستين‌سن خاندان‌هاى بزرگ اين دوران ايران را ساسان ، كارن‌پهلو ، سورن‌پهلو ، سپهبدپهلو ، سپندياد ، مهران و زيگ ياد مىكند كه از اين ميان سپهبدپهلو در منطقه دهستان گرگان مستقر بودند . 46 در عصر شاپور اول ( 270 - 240 م ) جانشين اردشير ، گرگان بار ديگر تصرف شد . 47 در يكى از تواريخ سريانى هم به اين موضوع يعنى حمله به گرگان ، مقاومت مردم و تصرف اين ناحيه اشاره شده است . 48 پس از شاپور به مدت 39 سال 7 نفر به قدرت رسيدند تا نوبت به بهرام دوم ، شاپور دوم و سپس يزدگرد اول ( 399 م ) رسيد . همان سلطانى كه در زمان اقامتش در گرگان بقول طبرى و ابن اثير : « بوسيله اسبى كه در قصرش بود لگد خورد و بمرد » . 49