بعلاوه گرگان از شمال با سرزمين داهه‌ها در منطقه دهستان ( غرب كشور تركمنستان فعلى ) كه فرمانروائى از قبيله ترك مهاجم چول داشت ، هم‌مرز بود و فاصله قلمرو فرمانرواى چول تا مقر مرزبان گرگانىها بيش از 25 فرسخ نبود . بنابراين در تمام مدت حكمرانى ساسانيان در گرگان ، دژهاى فراوان و ساير تاسيسات دفاعى ساخته مىشد . در اين ميان بناهاى دفاعى گرگان را خسرو اول ( انوشيروان ) ساخت . در رساله پهلوى شهرهاى ايران هم آمده كه در عصر همين شاه ساسانى : « پنج شهر و ديوارى به طول 180 فرسخ احداث گرديد » . 41 مورخين داخلى و خارجى اين ديوار تاريخى را بنام‌هاى مختلفى همچون : ديوار دهستان ، سد سكندر ، سد كسرى ، سد خسرو ، دربند گرگان ، دربند چول ، قزل‌آلان و . . . ناميده‌اند . طول آن‌را هم از 155 تا 300 كيلومتر و حتى 180 فرسخ نيز ( 1260 كيلومتر ) دانسته‌اند كه هيچكدام قرين به واقعيت نيست . ولى آنچه كه مسلم است در ساتراپ ( ايالت ) تاريخى گرگان ( استان گلستان فعلى ) اين ديوار حدود 200 كيلومتر مسافت داشت . مسير دقيق اين ديوار از غرب به شرق ، از ساحل شرقى درياى خزر ( منطقه گميشان و قلاجيق ) آغاز و پس از عبور از شمال شهر آق‌قلعه ( در حاشيه سد وشمگير ) ، دشت گرگان ( تركمن‌صحرا ) به شمال گنبد ، كلاله ( روستاهاى تمر قره‌قوزى و يساقلق ) و سرانجام روستاى زاو به كوه‌هاى پيش‌كمر ختم مىشود . از اينجا از خطه گرگان تاريخى جدا و وارد غرب استان خراسان ميگردد . در طى اين مسير كه بيشتر در حاشيه رود گرگان قرار مىگيرد ، قلاع ( دژهاى ) نظامى محصورشده در خندق‌ها و تپه‌هاى باستانى زيادى به چشم مىخورند كه در حقيقت به صورت كولونىهاى نظامى بوده‌اند و در آن‌ها قراولان مسلح در مواقع اضطرار به دفاع از ايالت گرگان در برابر مهاجمان مىپرداختند . اين قلاع هم اكثرا بر روى تپه‌هاى دست‌ساخت باستانى به فاصله‌هاى معين در دشت گرگان قرار داشتند تا علاوه بر مسئله امنيت ، از بلندى آن‌ها براى ديده‌بانى بر چشم‌انداز شمالى دشت نيز بهره ببرند . در اين قلاع ، بر روى ديوار ، در حاشيه تپه‌هاى باستانى و نيز اراضى اطراف آن‌ها متوفيان يا رزمندگان كشته شده در برابر مهاجمان هم دفن مىشدند كه در طى دهه‌هاى اخير تعدادى از قبور آن‌ها توسط حفاران غيرمجاز ، حفارىهاى پژوهشى و علمى و يا در زمان شخم و كشت محصول در زمين‌هاى زراعى روستاهاى در مسير ، بطور اتفاقى كشف گرديده‌اند . البته بعضى از اجساد اين قبور مىتوانستند متعلق به مهاجمان بيابانگرد شمال ( آسياى ميانه ) هم