اسد الله معطوفى
1237
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
لاورف و چند خانوار مالقانى كه زير حد راميان ساكن هستند را مىخواهند . از تهران حكم آمد آنها را تسليم كنند . دسامبر 1918 ( ربيع الاول 1337 ه ) : دو نفر ارمنى در استراباد بالشويك بودند ، اسباب خود را حراج كرده عازم بندر جز شدند تا به روسيه بروند ، اما تركمان جعفرباى ميان راه آنها را لخت كرده و 300 تومان وجه نقد و لوازمات آنها را بردند . اگوست 1919 ( ربيع الاول 1338 ه ) : خبر رسيد 400 نفر بالشويك با دو پراخوت ( كشتى ) و شش عراده توپ به آشوراده آمدهاند . خوراك آنها گوشت خوك و اكثرا مريض هستند . ژانويه 1920 ( ربيع الثانى 1338 ه ) : قنسول روس و اجزاء شب ميلاد مسيح را در استراباد جشن گرفتند و 7 ساعت از شب گذشته يك تير توپ و نيز تفنگ زيادى هم شليك كردند كه اسباب وحشت اهالى استراباد شد . فوريه 1920 ( ربيع الثانى 1338 ه ) : كليساى گنبد را تراكمه خراب كردند . زنگ آن ( ناقوس ) را تراكمه به گموشتپه حمل نموده 14 تومان فروختند . اوايل محرم حاج عيسى در استراباد زنگ را 40 تومان خريد . وزن آن 27 پوط و 28 گريوان است . اهالى استراباد زنجيرى ساخته آنرا به چنارى آويخته و دهه عاشورا شب و روز اتصالا زنگ مىزنند . قنسول اعتراض كرده و 200 تومان آنرا خريده سوار عرابه كرده به همراه 40 نفر قزاق محافظ به قراسو مىبردند كه با پراخوت به تهران بفرستند ولى تراكمه جعفرباى ميان راه به آنها حمله كرده تا زنگ را ببرند كه درگيرى شديد شد . آوريل 1920 ( رمضان 1338 ه ) : منشويكهاى فرارى روسيه [ نيروهاى ضد بلشويك - يك جناح از حزب كمونيست روسيه - نگارنده ] حدود 100 نفر به آشوراده و بندر جز و استراباد آمده و چند روزى را در قنسولخانه ماندند . قصد دارند از راه شاهرود به خراسان بروند . . . 5 ژوئن هم 400 نفر ديگر از منشويكها از راه چاتلى وارد ايران شدند كه با تراكمه گنبد درگيرى سختى نموده و 200 نفر مقتول گرديدند . اينها را از طريق راميان به سوى شاهرود فرستادند . مه 1921 ( رمضان 1339 ه ) : حسب الامر رياست وزراء [ نخستوزير ] آنچه نفط ( نفت ) براى ارامنه بندر جز وارد گرديده ، كارگزار استراباد توقيف نموده است . . . ايضا قلى بابا ارمنى