اسد الله معطوفى
1238
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
با عيال خود به عنوان تجارت وارد منزل دكتر گرجى شده كه ارسال مرسول با فرقه بالشويكى داشتند . كاغذ از ايشان بدست آمده به حكومت ( حاكم استراباد ) دادند . امر نمود تمام ارمنىها را گرفته استنطاق نمودند . ارشك مسيحى كه رعيت روس و ساكن استراباد است اقرار به اعمال خود نمود و او را از راه شاهرود به تهران بردند تا حبس كنند . اما در بين راه با تفنگ بر سر قراسواران زده به جنگل گريخت . عجالتا پدرش جهانگير مسيحى را گرفتهاند . . . ايضا حكومت سه نفر ارامنه را به عنوان بالشويك توقيف كرده است . ژانويه 1923 ( جمادى الاول 1341 ه ) : يك ماه تلگراف مىشد كه باندرول عرق را كه قدغن شده نگيرند . ولى رئيس ماليات غيرمستقيم استراباد محرمانه پوطى يك تومان از ارامنه مىگرفت . شب دهم ژانويه نماينده براى تفتيش به منزل ميرزا داوود خان گرجى رفت . او امر كرد نماينده را كتك زيادى زدند . لازم به ذكر است كه اين ميرزا داوود از ارمنىهاى بسيار ثروتمند منطقه استراباد بود كه گاه حاكم استراباد و خانهاى كتول از او پول قرض مىگرفتند . ژوئن 1924 ( ذيحجه 1342 ه ) : قنسول جديد روس [ كه بلشويك و كمونيست بود - نگارنده ] در بندر جز عمارت گمركخانه را براى جشن انتخاب و تمام ارامنه اتباع روس و ايرانى را دعوت كرد و مذاكرات زيادى كردند . دكتر دردريانس ارمنى تبعه روس ، قنسول را تهديد كرد كه چرا تبليغ بالشويكى و مسلك مزدكى [ اشتراكى ] كرده و تمام مخلوق را ويران كردهايد . بلافاصله مجلس به هم خورده و بعد از آن على اف معاون قنسولگرى ارامنه را ممنوع كرد كه نزد دكتر دردريانس نروند . 96 همانگونه كه در اين گزارشات آمده ، اولين گروه انبوه مسيحيان ارمنى كه 100 خانوار بودند در دسامبر 1913 ميلادى ( محرم 1331 ه . ق ) وارد ايالت استراباد آن زمان شدند . وكيل الدوله اين گروه را مالكان و در جاى ديگر مالقانهاى رعيت روس ناميده است . ولى بايد توجه داشت كه مسيحيان ارمنى قبل از اين تاريخ در اين منطقه مخصوصا بعنوان تاجر حضور فعال داشتند . يكى از پژوهشگران ارمنى در كتاب خود آورده است كه : « ارامنه منطقه گرگان از توتونكاران طرابوزان كشور عثمانى بودند كه به هنگام قتلعام ارامنه در آنجا ، به روسيه گريختند و در شهر كراسنادار اقامت گزيدند . پس از انقلاب بلشويكى به رهبرى لنين ،