اسد الله معطوفى

1232

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

مياندره و روشن‌آباد ) هم محل سكونت گروهى از همين مسيحيان ارمنى گرديد . در اين باب براى اثبات حضور شخصى گرجى نام در عصر صفويه اشاره به دو سند تاريخى مىكنيم : در وقفنامه ماه ذيقعده سال 900 ه مربوط به سيد شهاب الدين فضل الله قاضى براى بناى بقعه روشن‌آباد به قسمت « مليارستان و سرا جايگاه علاء الدين گرجى » اشاره شده است . 93 در حكم فتحعلى شاه قاجار براى امامقلى خان قاجار بيگلربيگى استراباد به سال 1212 ه آقا زين العابدين استرابادى و گروهى از سادات را از : « عوارضات ديوانى و اخراجات در چند قراء از جمله نوچمن ، روشن‌آباد و گرجىمحله معاف نمود » . 94 اما انبوهى جمعيت هموطنان عزيز ارمنى از چه زمانى بطور قطعى و مشخص وارد استراباد شدند ، براى پاسخ به اين سؤال نخست بايد ورود انبوه هموطنان مسيحيان را بطور عام به اين منطقه مورد توجه و مداقه قرار دهيم . پس از شكست ايرانيان از روس‌ها و عقد قرارداد گلستان و تركمن‌چاى ، بسيارى از گروههاى مسيحى روس از منطقه هشترخان ، بادكوبه ، آستاراخان و چند مكان ديگر نخست وارد بندر جز آن زمان شدند تا به كار دادوستد و تجارت بپردازند . از اين زمان گروهى از جمعيت مسيحى ارمنى وارد بندر جز شدند و به همراه تجار ايرانى نبض اقتصاد تجارى ايالت استراباد در دست گرفتند . غير از تجار ارمنى ، بايد اندكى بعد از صاحب‌منصبان نظامى ارمنى ، گمركچى ، تلگرافچى و پزشك ارمنى هم نام برد . بعد از اين تاريخ بتدريج ورود گروهى ديگر از مسيحيان و ارامنه روس : « در سال 1913 از ولايت ماوراء خزر و اطراف ولگا و شمال قفقاز به سرزمين ميان دو رود گرگان و قره‌سو آغاز شد طوريكه در سال 1914 در منطقه گرگان - اترك حدود 2000 روس روستائى [ مسيحى - ارمنى ] مستقر شده بودند . به نوشته ژنرال لاورف فقط در سال 1913 حدود 7000 خانوار روسى به اينجا كوچ كرده بودند » . 95 اتفاقا در قيام تراكمه منطقه دشت گرگان عليه سربازگيرى روس‌ها ، تراكمه سه روستائى را كه روسهاى مسيحى از جمله ارمنىها در آنجا مستقر بودند ، ويران نمودند . تا اين زمان اين مهاجرين را در اسناد و متون تاريخى در ايالت استراباد : مسيحى ، روس ، ارمنى و مالقان مىناميدند . وجود شركتهاى مختلف تجارى و صنعتى مثل پطيانس ، ليانازوف