چهار گوردخمه نقش رستم متعلق به داريوش بزرگ ( 549 - 485 ق . م ) ، خشايار ( 486 - 465 ق . م ) ، اردشير يكم ( 465 - 424 ق . م ) و داريوش دوم ( 423 - 404 ق . م ) هستند . در نزديكى و روبروى آن‌ها هم « كعبه زرتشت » واقع شده كه عده‌اى آن‌را محل نگهدارى پرچم‌هاى سلطنتى و عده‌اى هم آتشكده‌اى دانسته‌اند كه بر بام آن آتش مىافروختند . 61 در درون آرامگاه داريوش 9 گور يا استودان سنگى ديگر هم در دسته‌هاى 3 تائى در سه اطاق ساخته شده‌اند كه متعلق به كسانى غير از پادشاه بودند . اين سه اطاق به دالان باريك و بلندى راه مىيابند كه تنها يك راه به بيرون و رو به خورشيد ( شرق ) دارند . 62 درگاه ورودى آرامگاه به دالانى با 2 / 2 متر پهنا و 19 متر درازا متصل مىشود كه در ضلع شمالى آن 3 اطاق مستقل با پهناى 3 متر و درازاى 8 / 4 متر قرار دارند . آن‌ها بطور يكپارچه و با سقفى قوس‌دار در درون كوه سنگى تراشيده شده‌اند . در كف هريك از اطاق‌ها 3 تابوت يا استودان سنگى به اندازه 1 * 2 متر با سرپوش سنگى وجود دارند كه مستقيما در كف اطاق‌ها تراش خورده‌اند . مقابر نقش رستم بطور تقريب 25 متر از سطح زمين اطراف بلندى دارند . در قسمت بالاى آن‌ها حجارىهاى برجسته‌اى با اين كيفيت وجود دارند : شاه بالاى تخت ايستاده ، دست راست را به طرف آتشدانى به علامت عبادت بلند كرده ، فروهر در بالا پرواز مىكند ، يك قرص آفتاب هم به چشم مىخورد ، 28 مجسمه در دو رديف و سه طبقه روى هم به نمايش درآمده‌اند كه نماينده ممالك مختلفند . در آرامگاه اردشير اول درگاه ورودى به دالانى قوسى شكل راه مىيابد كه درازاى آن 11 و پهنايش از 5 / 1 تا 2 / 2 متر متغير است . در اينجا هم دالان ورودى به 3 اطاق مستقل به ابعاد 5 / 5 * 2 / 2 متر ختم مىگردد . بر نماى مقبره داريوش دوم چندين كتيبه ميخى كوتاه و بلند به خط و زبان فارسى باستان هخامنشى نگاشته شده‌اند . بر روى آرامگاه داريوش بزرگ هم چند كتيبه وجود دارند كه يكى 60 سطر و به خط و زبان فارسى باستان همراه با 48 سطر ترجمه ايلامى و 36 سطر ترجمه اكدى هستند كه حوزه و نام سرزمين‌هاى ايرانى را ثبت كرده‌اند . كتيبه دوم هم 60 سطر مىباشد كه در آن انديشه‌هاى نيك ، قانون‌مدارانه و انسانى جامعه ايرانى حك گرديده‌اند . كتيبه‌اى هم از اردشير اول ساسانى و چند كتيبه ديگر عهد ساسانى برجاى مانده‌اند كه