اسد الله معطوفى

1193

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

آبدنگهاى خارج بلد و داخل آن كلا به آن آب دائرند و فاضل آب آن در مزرعه عراقى كه هم از موقوفات اوست زراعت مىشود و صرف مدرسه مذبوره مىگردد » . 66 رابينو هم به اين آب جارى در استراباد اشاره كرده و احتمالا وى نيز اين وقفنامه را ديده بود . 67 لازم به ذكر است كه متن اين وقفنامه كه حدود 10 متر و يكى از بلندترين وقفنامه‌ها در ايران محسوب مىشود ، منتشر شده است . خواجه مظفر يكى از رجال و شخصيت‌هاى سياسى ، نظامى ، اقتصادى و از جمله خان‌ها و فئودالهاى بزرگ منطقه استراباد در اوايل عصر صفوى محسوب مىشد . عده‌اى از مورخين معاصر او را از اعيان و كارپردازان عمده دولت تيمورى در هرات دانسته‌اند كه در اوج فتنه اوزبكان در اواخر عصر تيمورى ، به استراباد و كبودجامه گريخته بود . بعدها در زمانيكه اردوى نظامى شاه اسماعيل در سال 916 ه براى سركوب شيبك خان اوزبك عازم بود ، نامبرده در جاجرم نزد شاه اسماعيل رفت و منصب عالى « وزارت خاصه » ( اداره املاك و اموال خصوصى شاه ) را متقبل شد . او در طول همين سفر در اسفراين مامور شد « تمامى فرامين مطاع را به مهر و اسم خويش ممهور نمايد » . 68 وى بعدها در زمان حملات مكرر اوزبكان به خراسان و استراباد بين سالهاى 900 تا 940 ه ، اراضى ، ثروت ، منافع طبقاتى و شأن اجتماعى خود را حتى در زمانيكه يك بار اوزبكان به استراباد چيره شده و حاكم دست‌نشانده گماشتند ، همچنان حفظ كرده بود . او در هر زمان كه بوى ثروت و قدرت به مشامش مىرسيد در راس قشون خصوصى و فئودالى خويش سعى مىكرد جانب يك طرف را كه احتمال پيروزى بيشترى داشت و همچنين توان حفظ ثروت و قدرتش را بدنبال مىآورد ، بگيرد . مثلا در سال 920 در زمانيكه يكى از شاهزادگان آخرين تيمورى بنام محمد زمان ميرزا ( پسر بديع الزمان و نوه سلطان حسين بايقرا ) در استراباد و گرگان خود را حاكم خواند ، بتكچى كه مدتى پيش از اين منطقه گريخته بود ، بنابر نوشته‌هاى مولف « احسن التواريخ » ، به همراه برون سلطان تكلو حاكم اسفراين به استراباد حمله آورده و در حوالى جرجان ( حواشى شهر گنبد قابوس فعلى ) محمد زمان را مغلوب و به غرجستان فرارى دادند . 69 شايد بر اثر همين پيروزى وى به استراباد بازگشت و ثروت ، اموال ، اراضى كشاورزى وسيع ، چند پاچه آبادى ، مليارستان‌ها ( باغهاى انگور ) ، توتستان‌ها ، آسياب‌ها ، خانه‌ها ، دكان‌ها و . . . را كه احتمالا محمد زمان ميرزا و اعيان و اشراف لشكرى و كشورى وى مصادره كرده بودند ، دوباره بدست آورد . فهرستى از ثروت و اموال