اسد الله معطوفى

1153

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

گورستان قديمى دربنو تا اواخر دوره قاجار و اوايل دوره حكومت رضا شاه پهلوى ، دربنو يكى از گذرهاى محله ميدان استراباد محسوب مىشد كه داراى يك مجموعه بنا و محوطه‌هاى مختلف با كاربردهاى گوناگون بود . از اين مجموعه هم‌اكنون گورستان تاريخى سيد باقر خرابه ، مدرسه عماديه ، سقاخانه يا آب‌انبار ، حمام قديمى و يك بقعه كه محل دفن ملا محمد مهدى استرابادى و پسرش ملا عبد الرحيم ( مشهور به ناظم العلماء ) است ، به چشم مىخورند . موضوع شاخص در مورد محوطه‌ها و بناهاى يادشده ، وجود سنگ مزارها ، كتيبه‌ها و سنگ‌نوشته‌هاى متعدد تاريخى در آن‌ها بود كه اكثرا از بين رفته‌اند . در زير به معرفى اين مكان‌ها و شرح كتيبه‌هاى آن‌ها مىپردازيم . مدرسه عماديه يكى از مدارس قديمى استراباد ( گرگان فعلى ) مدرسه عماديه محسوب مىشود كه بطور قطع و به دو دليل در زمان صفويه كانون فعال آموزشى محسوب مىشد . نخست ، وجود سنگ‌نوشته‌اى به رنگ خاكسترى تيره در حدود 65 - 40 سانتيمتر كه تا اواسط دهه سى خورشيدى در قسمت مدرس مدرسه نگه‌دارى مىشد . بر اين سنگ‌نوشته فرسوده نام بانى آن سيد . . . [ احتمالا مفيد ] استرابادى و كلمه تسعمايه ( سال 900 ) توسط افراد كهن‌سال محله خوانده شده بود . اين سنگ‌نوشته چند سالى هم در كنار بقعه سيد باقر خرابه و در حاشيه در ورودى ( در كفش‌كن ) نگه‌دارى مىشد و سرانجام هم مفقود گرديد . و دوم تصديق‌نامچه‌اى مربوط به سال 1097 ه كه در آن آمده است : « . . . قريه بهلول‌آباد و هفت باب دكاكين جنب مدرسه عماديه استراباد و 2 دانگ حمام دربنو از موقوفات اختصاصى مدرسه عماديه ، وقف اين مدرسه مىگردد . . . اجاره دكاكين هرساله 18000 دينار تبريزى مىباشد كه به موجب مثال ديوان صدارت بتاريخ ماه محرم 1080 بوظيفه اولحسن خطيب استرابادى مقرر بوده » . 35 اين مدرسه وقفيات زيادى در طول تاريخ حيات خود داشته است . از جمله در وقفنامه ماه رجب سال 1234 ه ( عصر فتحعلى شاه قاجار ) ، واقف : « دو دانگ و نيم از كل شش دانگ و نيم ربع از يك ربع و يك سهم از 21 سهم از نيم دانگ قريه لمسك بلوك سدن رستاق استراباد را وقف بر چهار مدرسه مفيديه ، عماديه ، دار الشفاء و