آب‌انبار حاج على و كتيبهء سنگى آن در شهر استراباد تا اواخر دوره قاجار دو بازار بزرگ در بافت اصلى شهر نقش بسيار مهمى را در زندگى روزمره مردم به عهده داشتند . بازار نعلبندان كه هم‌اكنون نيز همچنان اهميت خود را در دادوستد خرد حفظ كرده و ديگرى بازار كهنه كه در اواخر دوره قاجار دچار آتش‌سوزى مهيب شد و از آن فقط بقايايش يعنى « حواشى قدمگاه حضرت عباس » ، « امامزاده چهل‌تن » و راسته آهنگران آن بيادگار باقى مانده است . قديمىترين اسناد تاريخى موجود درباره اين دو بازار به شرح زير هستند : 1 - در وقفنامه مربوط به مدرسه صالحيه استراباد متعلق به سال 1232 ه ( بيست و دومين سال حكومت فتحعليشاه ) آمده است : « . . . واقف وقف نموده 11 باب دكاكين واقعه در بازار كهنه كه از جمله دكاكين مزبوره دو باب عصارى و صابون‌پزى است كه محدوده به حدود اربعه ظهر و 3 باب دكاكين واقعات در بازار نوبلده استراباد كه وارث . . . » . 2 - در مصالحه‌نامچه مورخ 1268 ه ( عصر ناصر الدين شاه ) مربوط به محمد باقر خواجه درباره يك باب دكان آمده است : « . . . غربيا اين دكان متصل است به شارع عام ( خيابان ) راسته بازار كهنه واقع در محله ميدان كه تخت داروغه در آنجاست و شرقيا متصل است به دكانهاى كاروانسراى حاجى محمد تقى خان هزارجريبى كه پيش از كاروانسرا باغچه‌اى مشهور به باغچه سركار است و . . . » . 3 - در بخشى از وقفنامه ماه رمضان سال 1273 ه مربوط به جعفر قلى خان قراماسانلوى قاجار پسر عبد الله خان چنين آمده : « . . . تمامى كل 6 دانگ يك دربند دكان واقعه در بازار نعلبندان از محلات استراباد كه شرقيا متصل است به شارع بازار مقابل مسجد جامع ، غربيا متصل به زمين محمد ناصر خان ( ظهير الدوله ، حاكم سابق استراباد - نگارنده ) و . . . » . 31 بازار كهنه از حدود چهارراه ميدان فعلى آغاز و تا سه راه مير كريم كنونى ادامه مىيافت . در فضا ، كالبد و بافت معمارى بازار كهنه استراباد عناصرى همچون سه مدرسه : سادات ( مفيديه ) ، حسينيه و عماديه ، دو حمام كاسه‌گران و دربنو ، كاروانسراى حاج محمد تقى خان هزارجريبى ، چند رسته ( راسته ) بازار از جمله دباغان ، حدادان ، آب‌نبات‌سازان ، خرازان ، ميدان قيصريه ( كه نام محله ميدان هم از همين مكان بيادگار مانده ) ، دو آب‌انبار يكى حاج على ( حاج محمد على ) و ديگر آب‌انبار دربنو ( كه هنوز هم باقيست ) ، زورخانه و سه گورستان نه‌تن ، چهل‌تن و دربنو به چشم مىخورند .