اسد الله معطوفى

1150

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

در ضلع شمالى بازار كهنه استراباد در عهد قاجار ، در حاشيه غربى ميدان قيصريه ، مجموعه سه بناى آب‌انبار ، سفالسازى و مسجد حاج على ( احتمالا مير كريمى ) وجود داشت كه در عهد صفويه ساخته شده بودند . دو تصوير ارائه شده در صفحه بعد را آب‌انبار تكيه دباغان هم ميگفتند . دباغان ( دبغان ) يكى از راسته‌هاى بازار كهنه استراباد بود كه دباغ خانه‌اى بزرگ ( در حاشيه ضلع غربى مسجد امام حسن و مصلى فعلى ) وجود داشت . رابينو هم در ديدار خود از شهر استراباد در اواخر دوره قاجار ، اين مكان را آب‌انبار تكيه دباغان ثبت كرده است . 32 اين آب‌انبار در گذر مير كريم ( بنى كريم ) و نيز در حاشيه ضلع شمالى گورستان نه‌تن هم قرار مىگرفت كه داراى كتيبه‌اى سنگى مربوط به سال 1010 ه ( چهاردهمين سال حكومت شاه عباس صفوى ) بود . متن منظوم اين كتيبه سنگى چنين بود : ز توفيق حق بود و بخت سعيد * براى رضاى امام شهيد كه حاجى محمد على كيله كرد * بنا بهر خيرات حوض جديد كه لب‌تشنگان چون بدانجا رسند * به ياد آورند از حسين شهيد بنوشند آبى و لعنت كنند * بشمر لعين و يزيد پليد قضا بهر تاريخ گفتا بگو * روان لعنت حق بقوم يزيد تاريخ سنه يكهزار و ده در وقفنامه‌اى از يك باب خانه مربوط به سال 1310 ه ( عصر ناصر الدين شاه قاجار ) ، به « گذر بنى كريم از مضافات محله ميدان بلده استراباد » نام برده شده است . 33 حمام كاسه‌گران كه جزو مجموعه عناصر بافت بازار كهنه محسوب مىشد ، داراى كتيبه‌اى از جنس كاشى ارغوانىرنگ ، مربوط به عصر صفوى بر سردر خود بود كه به گفته شاهدان عينى ، اين كتيبه متعلق به عصر شاه عباس بود . به همين جهت هم بخشى از اهالى شهر استراباد به اين حمام شاه عباسى هم مىگفتند . قديمىترين ، سندى كه به محل اين حمام كتيبه‌دار اشاره كرده وقفنامه‌اى متعلق به حاجى قاسمعلى و فنى مربوط به تاريخ ذيحجه سال 1119 ه ( چهاردهمين سال حكومت شاه سلطان حسين صفوى ) است كه در آن واقف : « نيم دانگ از يك باب سراى مشهور به كاروانسراى انارفروشان و 3 دانگ يك باب دكان عصارى در ميدان شور استراباد و 6 دانگ يك باب دكان بقالى در محله كاسه‌گران و باغچه بسطويكه را وقف بر اولاد ذكور و اناث خود نموده و . . . » . 34