اسد الله معطوفى

1104

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

فعاليت تبديل به هنرستان گرديد . سپس باقىمانده زمين‌هاى قبرستان به زير خانه‌هاى ساخته شده مردم رفت . از بين اشرافيت خاندان قاجار كه بيشتر در محله ميدان استراباد سكونت داشتند ، چندين نفر در اين گورستان كه در حاشيه غربى اين محل و بيرون دروازه مازندران قرار مىگرفت ، دفن شده‌اند . محمد فتح الله بن تقى ساروى مورخ دربار آقا محمد خان ضمن اشاره به سفر آقا محمد خان در 25 محرم سال 1196 به استراباد مىنويسد : « به سال 1197 براى برگزارى عزاى درگذشتگان و بزرگان قاجار ، دوباره به استراباد بازگشت . در يوم مقرر همگى اشراف ، رجال ، تركمانان ، اهالى محلات استراباد از شهر بيرون آمده بر سر مزار پدر ( محمد حسن خان قاجار ) و برادر ( جهانسوز ميرزا ) گرد آمده ، سوگوارى نمودند و اشعار به تركى و پارسى قرائت كردند » . 10 اين مراسم در محوطه قبرستان خواجه خضر و بيرون دروازه مازندران آن زمان استراباد برگزار شد . آقا محمد خان پس از اين مراسم به هنگام بازگشت : « امر فرمود بر مزار پدر و برادرش مقبره و قبه مخصوص بنا نمايند » . بعدها مادر وى : « به سال 1207 چون جهت زيارت نجف مىرفت ، فرمود جسد شوهر خويش ( محمد حسن خان ) و اولادش ( جهانسوز ميرزا ) را از خاك قدمگاه خضر در استراباد بيرون آورده و در صندوق‌هاى نقره‌اى نهاده و در ماه صفر به نجف بردند » . 11 صولت‌نظام مامور نظامى اعزامى از دار الخلافه ( تهران - پايتخت ) به استراباد ، به سال 1321 ه ( عصر مظفر الدين شاه ) نوشت : « بقعه خضر در بيرون دروازه مازندران واقع است و . . . » . 12 رابينو هم كه در اواخر دوره قاجار ديدارى از استراباد داشت اشاره‌اى به اين مكان كرده ، و مىنويسد : « . . . چون به استراباد رسيديم ، در سمت راست تپه بلندى ديديم كه ظاهرا آثار فروريخته و تل خاك‌شده دژ قديمى بود كه قلعه خندان و زمانى هم خلعت پوشان ناميده مىشد . در راس تپه پوشيده از درختان كوچك مخصوصا درخت كيردوران بود و بوسيله راه باريك و پرپيچ و خم به آنجا مىرسند . ارتفاع آن 50 يا 60 با بالاى نهر خطرناك خواجه خضر است كه از پاى آن مىگذرد و بين اين قلعه ( تپه ) و شهر استراباد بناى كوچكى بنام قدمگاه حضرت خضر هست » . در مورد اين رودخانه پرآب كه رابينو از آن ياد كرده بايد گفت كه آب آن بقدرى زياد بود كه بخشى از اراضى كشاورزى استراباد در غرب و