اسد الله معطوفى
1084
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
دفن مىكردند . بر روى قبور تعدادى از اين افراد گاه سنگ مزارهاى بسيار مجلل ، نيمه اشرافى و اشرافى قرار مىدادند كه در نوع خود بىنظير يا كمنظير بودند . تعدادى از اين سنگها هماكنون در موزه سنگ گرگان و يا در گوشه و كنار امامزادهها هنوز به چشم مى خورند . متاسفانه اكثر اين سنگها به دليل ناآگاهى اهالى ، اهمالكارى متوليان و نيز تخريب و فرسايش از بين رفتهاند . بعلاوه در زمان پركردن بقاياى خندق متعفن و مالاريازاى دور باروى شهر استراباد كه سابقهاى حداقل 1000 ساله داشت ، تعداد قابل توجهى از اين سنگ مزارها به همراه خاك و خاشاك مدفون شدند . قطعا در روزگاران بعد ، در زمان حفارى زمينهاى مسير اين خندق ، بسيارى از اين سنگ مزارها در اختيار آيندگان قرار خواهد گرفت و بخش هائى از تاريخ ، تمدن و فرهنگ اين ناحيه را مشخص خواهند نمود . در پايان اين مقال بد نيست به اين بهانه برجها ، باروها و دروازههاى شهر استراباد را معرفى كنيم . شهر استراباد سه باروى بزرگ و مرتفع به صورت سه ضلعى يا مثلثى داشت . يكى از اضلاع اين باروها از محل گورستان امامزاده عبد الله فعلى ، يعنى از حاشيه دروازه فوجرد بسوى جنوب غربى ، ميدان مازندران كنونى و حاشيه دروازه مازندران آن زمان كشيده مىشد . ضلع بعد از حاشيه غربى اين دروازه به سوى جنوب و دروازه بسطام يعنى ميدان ( فلكه ) كاخ كنونى امتداد مىيافت . ضلع سوم از حاشيه شرقى اين دروازه به سوى محلهء قلعه كهنه ( خيابان اول گرگان جديد فعلى ) طى مسير نموده و سرانجام به سوى شمال امتداد يافته به دروازه فوجرد ياد شده ( در حاشيه غسالخانه گورستان امامزاده عبد الله كنونى ) متصل مىگشت . اين دروازه را در اسناد تاريخى دروازه دنگكوبان هم مىناميدند . طايفه دنكوبهاى گرگان فعلى در حقيقت بازماندگان مالكان دنگكوبها ( مكان يا آسيابهاى آبى كه شالى را تبديل به برنج مىكردند ) هستند . حاج محمد رضا دنگكوب ، كربلائى حسين دنگكوب و مشهدى عباسعلى دنگكوب از اسلاف بزرگ دوره قاجار اين طايفهاند . لازم به ذكر است كه آسيابها ، آبدنگها يا دنگكوبها بيشتر در مسير رودخانه زيارت ( در طول جاده نهارخوران و خيابان شاليكوبى فعلى ) تا زير راهآهن كنونى شهر گرگان قرار گرفته بودند تا بتوانند از آب رود براى گرداندن ابزارهاى متحرك خود بهره ببرند . نام خيابان شاليكوبى فعلى هم يادگار همان دوران است . بر بلنداى سه ضلع باروى مرتفع استراباد به فاصلههاى معين ، 47 برج براى استقرار