اسد الله معطوفى

1015

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

شاهكوه و گورستان تاريخى آن روستاى كوهستانى و ييلاقى شاهكوه در حدود 70 كيلومترى جنوب شهر گرگان ( استراباد سابق ) واقع شده است . هم‌اكنون اهالى اين روستا مسير گرگان به شاهكوه را با ماشين از طريق جاده اصفهان‌كلاته ، جنگل توسكستان ، قزلق ، سرعلىآباد ، رباط و چهارباغ يك و نيم ساعته طى مىكنند . شاهكوه يكى از روستاهاى بسيار قديمى ايالت گرگان تاريخى بود كه در تعدادى از متون قديمى بارها به آن بنام‌هاى شادكوه و شاذكوه هم اشاره كرده‌اند . با استناد به نوشته‌هاى اين متون مىتوان قدمتى 1200 ساله را براى اين روستاى زيبا ، كوهستانى و ييلاقى منظور نمود كه به تعدادى از آن‌ها در زير اشاره مىشود . ابن سهمى جرجانى مىنويسد : « . . . بندار بن احمد شاذكوهى جرجانى تاجر كنيه‌اش ابو محمد در شوال 401 دار الفانى را وداع نمود » . 54 ابن اسفنديار در زمان معرفى مناطق بيرون تميشه ( شهر مرزى طبرستان و گرگان كه در صفحات مربوط به معرفى گورستان خرابه‌شهر - سركلاته آن‌را معرفى نموديم ) يعنى ايالت استراباد آن دوران ، چنين مىنگارد : « . . . بيرون تميشه شامل مىشود اين مكان‌ها را : چناشك ، تلومن ، قلعه او ، تيره او ، تيره سنگ ، جهينه ، بالمن ، گجين ، ملك بند شاهكوه ، روهن سدن رستاق ، وجا ، خرمه دز شلارود ، نديش بسطام ، داسبحان بسطام و مهره‌بن » . 55 وى در جاى ديگر در زمان شرح وقايع عصر مهدى خليفه عباسى ( حدود سال‌هاى 160 و 161 ه . ق ) مىنويسد : « اسپهبد خورشيد حاكم طبرستان عليه خليفه مهدى عصيان كرد . خليفه ابو الخضيب مرز السندى مولى مثنى بن حجاج را به راه زارم و شاهكوه فرستاد و ابو عون بن عبد الملك را به سوى گرگان . . . » . 56 ياقوت حمومى مينويسد : « . . . شاه‌كوه موضعى است در جرجان » . 57 در متون عصر زنديه هم بطور صريح به شاهكوه و تفنگچيان رزمنده آن اشاره كرده‌اند . مثلا در زمان جنگ عليمراد خان زند با سران قاجارى كه در پى كسب قدرت برآمده بودند ، بخشى از سپاه جعفر قلى خان قاجار تفنگچيان شاهكوهى تحت فرماندهى تقى شاهكوئى استرابادى بودند » . 58 سياحان و ماموران خارجى در ايران هم گزارشات كوتاه ولى قابل توجهى را در مورد