أحمد بن يحيى بن جابر ( البلاذري ) ( مترجم : محمد توكل )
8
فتوح البلدان ( فارسى )
عباس بن عبد المطلب گفتوگو كرد تا خانهاش براى افزودن به مسجد خريدارى شود . عباس به خاطر خداوند و مسلمانان خانه را هبه كرد و عمر آن را به مسجد بيفزود . سپس عثمان بن عفان در زمان خلافت خويش آن را با سنگ و گچ بنا نهاد و ستونها از سنگ و سقف از ساج كرد و بر آن بيفزود و سنگ ريزهها از عقيق براى آن بياورد . نخستين كس كه در آن مقصوره « 1 » ساخت ، مروان بن حكم بن عاصى بن اميه بود كه آن را با سنگهاى حجارى شده بنا كرد . از آن پس ، چيزى در آن احداث نشد تا وليد بن عبد الملك بن مروان پس از پدر خويش به ولايت رسيد و به عمر بن عبد العزيز ، كه عامل وى در مدينه بود ، بنوشت و فرمان داد تا مسجد را خراب كند و از نو بسازد ، و اموال و موزائيك و سنگ مرمر و هشتاد استادكار از روميان و قبطيان شام و مصر نزد وى فرستاد . پس او مسجد را بنا نهاد و آن را بزرگتر كرد ، و مباشرت اين مهم و صرف مال بر آن را به صالح بن كيسان مولاى سعدى - كه سعدى خود مولاة معيقيب بن ابى فاطمهء دوسى بود - سپرد و آن به سال هشتاد و هفت و به قولى هشتاد و هشت بود . سپس ، خلفاى ديگر در آن احداثى نكردند تا مهدى به خلافت رسيد و به گفتهء واقدى ، مهدى عبد الملك بن
--> ( 1 ) . مقصوره ، اتاقكى بود كه مخصوص خلفاء و حكام در مساجد ساخته مىشد و در واقع حفاظ ايشان به شمار مىرفت . بنا به تحقيقى ، ساختن مقصوره نخستين بار به ابتكار معاويه و دستور او انجام پذيرفت و خلفاى ديگر از وى تقليد كردند . معاويه مىخواست با اين كار از تكرار واقعهء ترور خليفهء پيش از خود كه در مسجد رخ داده بود ، ممانعت كند ( دكتور حسن ابراهيم حسن : تاريخ الاسلام السياسى و الدينى و الثقافى و الاجتماعى ) .