أحمد بن يحيى بن جابر ( البلاذري ) ( مترجم : محمد توكل )
مقدمهء مترجم 22
فتوح البلدان ( فارسى )
جابر خود در زمان هارون الرشيد كاتب خصيب حكمران مصر بوده است . چنان كه از نوشتههاى جهشيارى برمىآيد خصيب شعرا و دانشمندان را در دستگاه خود گرد مىآورده و صلهها مىداده است . متأسفانه بيش از اين ، آگاهى ديگرى در باب اعضاء خاندان بلاذرى در دست نداريم . مقام بلاذرى در دستگاه خلافت عباسى همان گونه كه قبلا ذكر شد ، منابع تاريخى موجود حاكى از اين است كه بلاذرى مأمون را مدح گفته و اين نشانهء آن است كه وى در آغاز جوانى به دربار اين خليفه راه داشته است . از زمان مرگ مأمون تا خلافت متوكل عباسى يعنى طى دورهيى قريب چهارده سال نامى از او به عنوان مقربان دستگاه خلافت در جايى مشاهده نمىكنيم . در اين دوران بالنسبه طولانى المعتصم و الواثق زمام خلافت عباسى را در دست داشتند . بار ديگر در عهد متوكل عباسى نام بلاذرى را به عنوان يكى از نديمان و همنشينان بسيار نزديك خليفه ملاحظه مىكنيم . ابن عساكر در تاريخ كبير و على بن هارون بن منجم در كتاب امالى و عسقلانى در لسان الميزان و صفدى در كتاب الوافى بالوفيات و ياقوت در معجم البلدان همه ، مطالبى در تأييد اين موضوع بيان داشتهاند . صفدى داستانى را دربارهء بلاذرى ذكر كرده كه چون از سويى به همين مرحله از زندگى بلاذرى و تقرب او به متوكل عباسى مربوط است و هم نشانهيى از فراست و سلطهء فكرى او است ،