أحمد بن يحيى بن جابر ( البلاذري ) ( مترجم : محمد توكل )
مقدمهء مترجم 17
فتوح البلدان ( فارسى )
به شرحى كه گذشت پذيرفته شود ، خود به خود سؤال تازهيى مطرح مىشود و آن اينكه داستان بىپايه نوشيدن شربت بلاذر چگونه پديد آمده است . در كتاب فرهنگ داروها و واژههاى دشوار يا تحقيق دربارهء كتاب الابنيه عن حقائق الادويه موفق الدين ابو منصور على الهروى ، نوشتهء آقاى دكتر اميرى استاد دانشگاه تهران آمده است : « يهوديان افسانهيى ساختهاند كه بر حسب آن ابو عمران موسى بن ميمون مؤلف شرح اسماء العقار بواسطه خوردن بلاذر داراى آن همه عقل و هوش شده بود « 1 » . » با اين مقدمه مىتوان گفت كه خاصيت تقويت حافظه و تيز كردن هوش در اصل - مانند خيلى چيزهاى ديگر - ساخته و پرداختهء يهوديان بوده و از طريق ايشان در اذهان خاص و عام رسوخ كرده است « 2 » . آنگاه مردم به نام مورخ و دانشمندى همچون احمد بن يحيى برخورد كردهاند كه عنوان بلاذرى را به دنبال نام خود داشته است ، و بلاذر نام بلدى غير مشهور بوده و از همين رو انديشهها متوجه شربت بلاذر شده و مايه پيدايش آن افسانه گرديده است . يادآور مىشود كه از بين همهء مورخان و نويسندگانى كه دربارهء بلاذرى مطالبى نوشتهاند و منبع اطلاعات ما از او به شمار مىروند تنها دو تن را مىتوان نام برد كه كمتر از يك قرن با او فاصله داشتهاند و آن دو جهشيارى وصولى بودهاند ، و از اين دو تن
--> ( 1 ) . در همان كتاب به داستان جنون بلاذرى به سبب نوشيدن شربت بلاذر نيز به عنوان شايعهيى بىاساس اشاره شده است . ( 2 ) . شايد انگيزهء اين كار تبليغ داروهايى بوده است كه خود مىساختهاند ، و به عنوان اينكه بلاذر در تركيب آنها به كار رفته به فروش مىرسانيدهاند . سابقهء قوم يهود در تجارت دارو و امور طبى معروف است .