جعفر شهرى باف
93
طهران قديم ( فارسى )
لوطى صالح « 63 » ، آبانبار ميرزا محمود « 64 » ، آبانبار نواب « 65 » ، آبانبار خشتى « 66 » ، آبانبار صاحب جمع ، آبانبار سيد اسماعيل « 67 » ، كه از آبانبارهاى معتبر ، با آبگيرهاى زياد و پلههاى بسيار و ابهّت بيشمار بود كه با سخاوت و گشادهدستى ساخته شده ، افتخار خيررسانى مينمود و سرشناسى و معروفيتشان به اين خاطر كه عمق پاشير و زيادى پله و هولناكى دامنهء آن بر ديگر آبانبارهاى شهر تفوق يافته بود . آبانبار سيد اسماعيل ، يا آبانبار ميرزا موسى آبانبار سيداسماعيل از بزرگترين آبانبارهاى تهران بود كه بمناسبت اهميت بنا ، ذكر آن خاص مىشود . اين بنا كه اكنون نيز برپا و بجز پاشير و پلهء آن بقيه برقرار و در معرض تماشاى عموم مىباشد زير بنائى معادل هزار و پانصد ذرع مربع دارد كه هزار و دويست ذرع سطح آبگير آن و بقيه ديوار و اطراف و پاشير و متفرعات او مىباشد . انبار يعنى آبگير آن در شش رديف ستون آجرى پنج آجر در پنج آجر شمال و جنوبى و هشت رديف ستون شرقى و غربى بنا شده كه مجموعا چهل و هشت ستون در آن به كار رفته و فاصلهء ميان هر دو ستون چهار ذرع مىباشد كه چون پايهها را بر فاصله بيفزائيم سى ذرع در چهل ذرع مساحت كل بدست ميآيد كه همان هزار و دويست را بدست ميدهد ، در ارتفاع هشت ذرع كه پس از وضع ضخامت پايهها حدود نه هزار و سيصد و دوازده ذرع مكعب آبگير آن مىباشد . « 68 »
--> ( 63 ) . گذر لوطى صالح . ( 64 ) . كوچه حاجيها ، خيابان پامنار . ( 65 ) . بازارچه حمام نواب ، خيابان رى . ( 66 ) . كوچهء حمام خشتى ، كوچهء سادات اخوى ، خيابان سيروس . ( 67 ) . خيابان سيروس . ( 68 ) . اين نيز لوحهايست كه اجارهدار فعلى آن از وضعيت او تهيه كرده در معرض اطلاع عموم گذارده است : عرض 50 / 28 متر ، عمق 10 متر ، حجم 11685 متر مكعب ، آبگير 7500 متر مكعب ، تاريخ بنا 1262 هجرى قمرى برابر 1225 هجرى شمسى كه در لوحهى آبانبار 1846 و بانى آن بيگلربيگى حاكم تهران قيد شده است . آبانبار ميرزا موسى نام ديگر آن بود كه شايد همان بيگلربيگى بوده است .