خير ؟ ج - اگر قبلا از جميع جهات مستطيع بوده أيد ، وليكن اقدام بر انجام حج نكرده‌ايد ودر نتيجة حج بر شما مستقر شده وفعلا در اثر پيرى يا بيمارى كه اميد خوب شدن نباشد تمكن از سفر حج نداريد واجب است كسى را نايب بگيريد تا براي شما حج بجا آورد . 41 - س - شخصي پدرش وصيت كرده است كه فرزندش از جانب أو حج بجا آورد ، بعد از مرگ پدر ، فرزند مستطيع مىشود . آيا لازم است حج خود را بر حج پدر مقدم بدارد ، واگر حج خود را مقدم بدارد آيا صحيح است يا نه ؟ ج - اگر قبل از آن كه پسر مستطيع شود ، پدر أو را أجير كرده كه بعد از فوت أو در سال أول حج براي پدر انجام دهد يا نسبت به مدت ، مطلق بوده كه منصرف به سال أول است وپسر قبل از استطاعت خود اجاره را قبول كرده ، لازم است سال أول بعد از فوت پدر حج نيابى براي پدر انجام دهد . ودر غير اين صورت بايد براي خودش حج كند . ودر صورت أول اگر براي خودش حج بجا آورد صحيح است ، گرچه در مخالفت اجاره معصيت كرده است . ولى در صورت دوم اگر حج نيابى بجا آورد صحيح نيست ، ونه براي خودش واقع مىشود ونه براي پدرش ، وحج بر خودش مستقر مىشود كه بايد به هر نحو شده در سال بعد اتيان كند واگر بجا نياورد در سالهاى بعد با مراعاة فورا ففورا انجام دهد . وبايد معلوم باشد كه مجرد وصيت به حج بدون استيجار فرزند ، نيابت را بر أو واجب نمىكند هر چند وصيت را قبول كرده باشد . بنابر اين در فرض استطاعت فرزند بعد از فوت پدر بايد براي خودش حج بجا آورد ونيابت صحيح نيست . 42 - س - خانم خانه دارى كه حج بر أو واجب شده است وشوهرش اجازه مسافرت به تنهائى را نمىدهد ومى گويد چون براي حج اسم مرا ننوشته‌اى من هم اجازه نمىدهم ، وظيفة اش چيست وآيا بدون اجازه شوهر مىتواند به حج برود يا نه ؟ ج - در سفر حج واجب ، براي زن اجازه شوهر شرط نيست وزن بايد حج واجب خود را بجا آورد ولو اين كه شوهر أو راضى به مسافرت أو براي حج نباشد . 43 - س - شخصي طبق وصيت پدر كه پول به حساب سازمان حج واريز كرده است به نيابت أو به مكة آمده در حالي كه خود فرزند نيز استطاعت مالي داشته است آيا به نيابت پدر حج بجا آورد ، يا حج خود را انجام دهد ؟