خيابان چراغ‌گاز خيابانى بود مانند بقيهء خيابانهاى شهر ، با دكانهاى بىتركيب يك طبقه‌ى سبات‌دار « 1 » و بىسبات در عرض كم و زياد از هشت و ده تا پانزده و بيست متر ، با پيچ و خمهاى بسيار و چندين كاروانسراى كوچك و بزرگ بنام گاريخانه كه به صورت گاراژ درآمده بود و دكانهايى نوظهور از شغل اتومبيل و لوازم آن كه مردم را جهت تماشا بسوى خود مىكشيد و سبب نام « چراغ‌گاز » ش آنكه زمانى كه تازه خيابان مىشده در آن كارخانهء گازى جهت تأمين روشنائى تأسيس شده بود . كارخانه چراغ‌گاز اين اولين كارخانه‌اى بود كه در ايران داير گرديده بود و شيوهء كار آن نيز چنين بود كه ديگ‌هاى دردارى كه درهايشان با پيچ و مهره‌هايى باز و بسته ميشدند در آن كار گذاشته شده از آنها لوله‌هايى به اطراف كشيده شده بود . كه شاه‌لوله‌اش به خيابان ناصريه و خيابان در اندرون « 2 » مىآمده به عمارات شاهى و فانوسهاى آن كه به ديوارها نصب بود ممتد مىگشته غروب به غروب شيرهاى ديگها باز شده ، گاز « كاربيت » در لوله‌ها جريان يافته توسط عده‌اى چراغچى كه با ميله‌هاى بلند مشتعلى به راه مىافتادند فانوسهاى آن را كه به ديوارها نصب شده لولهء گاز به

--> ( 1 ) . چيزى شيروانىمانند يا پوششى از پارچه ، يا چادر كه جهت آفتاب‌گير جلو دكانها پيش بدهند . ( 2 ) . خيابان باب همايون .