بصير احمد دولت آبادى
585
شناسنامه افغانستان ( فارسى )
« بههرحال ، مفكورهء نشر يك اخبار توأم با يك پروگرام اصلاحى از طرف سيد جمال الدين افغانى به امير شير على خان پيشنهاد گرديد . البته امير موصوف ضمن ساير جهات و مفردات پروگرام به نشر اخبار هم موافقت كرد و بالاثر شمس النهار شروع به فعاليت نمود . بينوا نوشته است كه اين اخبار در داخل شانزده صفحه هفتهوار نشر مىگرديد . مايل نيز داشتن شانزده صفحهء آن را تأييد نموده و علاوه مىكند كه در آغاز ، ماهوار نشر مىشد ، ولى بعدا در هر پانزده روز يك بار انتشار مىيافت . جويا معتقد است كه اساسا شمس النهار در دو ورق نشر مىگرديد ، ولى بعضا به شانزده صفحه نيز ازدياد مىيافت . چون اخبار مذكور از يك طرف در دورهء نسبتا طولانى ( نسبت به روزنامه ) نشر مىشد ، پس اين فكر كه دو ورق بوده است اندكى ضعيف جلوه مىكند و از طرف ديگر داشتن شانزده صفحه آن را اغلب محققان تاييد كردهاند . پس در اينكه هيچ شكى است [ نيست ] كه شانزده صفحه داشته است ، ولى در امورى اينكه اخبار مذكور هفتهوار بوده يا پانزده روزه و ماهانه اندكى تعمق بايد كرد ، چون متأسفانه شمارههاى شمس النهار نتوانست به نويسندهء هذا دستياب شود ازاينرو با اتكاء به يك عده حقايق دستدوم به تحليل خود مىپردازم . در يك مضمون شمس النهار تحت عنوان « اشتهار » نخست به اشتراك اخبار سخنى چند تذكار و تا جايى كه مىنويسد هركس شايق خريدن اخبار باشد « نامهء منظورى » خود را اسمى ميرزا عبد العلى بفرستد . . . تا اسم شريف اوشان درج رجستر گرديده هفتهوار پارچهء اخبار پربهاء شمس النهار ارسال خدمت مباركشان گردد . . .