بصير احمد دولت آبادى
578
شناسنامه افغانستان ( فارسى )
مكتب حربى كابل . قبلا گفته شد كه در عصر امير شير على خان دو مكتب ( يكى ملكى و ديگرى حربى ) تأسيس شد ، ولى اين مدارس در عهد عبد الرحمان به حال تعليق و تعطيل درآمد ، تا اينكه بعد از او توسط فرزندش فعال شد . اين مكتب داراى سه صنف اعدادى و سه صنف نظامى بود كه مثل ليسهء حبيبيه شاخههاى بيرونى نيز داشت . از قبيل مكتب خورد ضابطان به نام مكتب عسكرى ملكزادهها ، مكتب عسكرى جديد الاسلام نورستانيها و مكتب عسكرى اردليان حضور اين مكتب بعدها در عصر ظاهر شاه به دانشكده و دانشگاه حربى تبديل شد . اين مكتب همانطوركه از ابتدا اختصاصى بود تا همين اواخر به پشتونها ( با تعداد محدودى تاجيك ) تعلّق داشت ، تا اينكه در عصر كودتا همه چيز دگرگون شد . گسترش مدارس در كابل و ولايات . فعاليت مدارس جديد در عصر امير حبيب اللّه خان ، در همان محدودهء پايتخت باقى ماند و حتى پس از جريان مشروطيت محدوديتهايى نيز به وجود آمد . ولى در عصر امان اللّه خان گامهاى بزرگترى در اين زمينه برداشته شد . علاوه بر ليسهء حبيبيه ، ليسههاى امان و امانى نيز در شهر كابل تأسيس شدند . همچنين مكاتب ديگر از قبيل رشيديهء غازى ، رشديهء استقلال ، تلگراف ، رسامى ، نجارى ، معمارى ، السنه ، زراعت ، دار العلوم عربى و رشديهء مستورات يكى پس از ديگرى در شهر كابل به وجود آمدند . از طرف ديگر همزمان با گسترش مدارس جديد ، در پايتخت در ولايات هم مدارسى به سبك جديد تأسيس شد كه مشهورترين آنها عبارت بودند از رشديهء جلالآباد ، زراعت رشديهء قندهار ، رشديهء هرات ، دار المعلمين هرات ، رشديهء مزارشريف و رشديهء قطغن روىهمرفته تا اواخر حكومت امان اللّه خان ( 1307 ه . ش ) در