بصير احمد دولت آبادى

472

شناسنامه افغانستان ( فارسى )

بىعدالتى از يك طرف و ضعف اقتصادى از سوى ديگر ، زمينه را براى فرار قشر جوان از كشور فراهم كرد . جوانان جوياى كار به پاكستان ، ايران و حتى كشورهاى حوزهء خليج‌فارس رفتند . اين رفت‌وآمدها مستقيما در روحيهء جوانان و حتى عامهء مردم اثرات بيدارگرانه‌اى بخشيد . قيام پنجشير بيش‌ازپيش به تحريك مردم پرداخت ، امّا تا آن حد نبود كه انتظار تحول عظيمى در جامعه بتوان از آن داشت . اما آنچه مايه نابودى او و طرفدارانش شد ، همان گرايشهايى بود كه طبق ادعاى اكثر تحليلگران در اواخر زمامدارى نسبت به غرب پيدا كرده بود . در آخرين سالهاى زمامدارى خود يعنى چند روز قبل از مرگ ، سفرى به كشورهاى مسلمان همسايه و عرب داشت . در مورد شكست حكومت داوود خان عوامل زيادى را ذكر كرده‌اند ، از جمله قتل مير اكبر خيبر از سران باند پرچم كه مخالف تره‌كى بود ، و طبق شايعات توسط باند امين و يا توسط ك . گ . ب . در شام 28 حمل 1357 كشته شد و جسدش را در عقب مطبعهء دولتى كابل انداختند . افراد حزب دموكراتيك خلق افغانستان قتل وى را به دولت نسبت داده به تاريخ 30 حمل جسد او را از مقابل ارگ جمهورى عبور داده در پشت بالاحصار دفن كردند . در مراسم دفن ، تعداد زيادى از چپيها گرد آمده بودند و جمعى از سرانشان بيانيه‌هاى داغى بر سر قبر خيبر ايراد كردند . دولت هم پس از اين حادثه تعدادى از آنها از جمله تره‌كى ، ببرك و اناهيتا را زندانى كرد و فرداى آن‌روز كودتا شد . قبل از كودتا اعلام شده بود كه توطئهء براندازى حكومت كشف شده و عاملان آن دستگير شده‌اند ؛ امّا بعدها روشن شد كه طراحان اصلى كودتا كسانى نبودند كه دستگير شدند .