بصير احمد دولت آبادى
417
شناسنامه افغانستان ( فارسى )
نادر خان در تشويق قوم پشتون ، پا را از ديگران فراتر گذاشت و علاوه بر امتيازات طايفهاى ، قبايل جنوبى و شرقى و قندهار را از عسكرى و خدمت در نظام وظيفه معاف كرد و در عوض وظيفهء آنان را نيز به عهدهء ساير اقوام گذاشت . نادر خان در سياست از شيوهء عبد الرحمان استفاده كرد . عبد الرحمان براى سركوبى هزارستان احساسات مذهبى مليتهاى همسو را تحريك كرد و موفق شد تا هزارهها را توسط ازبك و تركمن و تاجيك و پشتون تارومار كند . و نادر خان با استفاده از حسننيت هزارهها در برابر حكومت ( صرفا به خاطر لغو قانون فروش هزارهها از سوى امان اللّه خان ) آنها را به جان برادران تركستانى انداخت . با تسليم كردن ابراهيم بيگ به روسها و اعدام شدن او ، جريان آزادىخواهى تركستان زمين به كلى خاتمه يافت . مردم تاجيك شمال همچون هزارههاى مركزى در عهد عبد الرحمان توسط قبايل جنوبى ( در عهد نادر خان ) سركوب شدند و ناموسشان در اختيار افغانها قرار گرفت . مرحوم فرهنگ مىنويسد : « حكومت چون خطر را نزديك ديد ، دوباره به قبايل سمت جنوبى روآورده از ايشان براى مقابله با مردم كوهدامن كمك خواست و باز يك بار دست ايشان را در چور و چپاول آزاد گذاشت . در اثر اين اعلان عدهء زيادى از مردم آن سمت به كابل ريختند و پس از گرفتن سلاح به كوهدامن سرازير شده به دنبال مغلوب ساختن شورشيان نهتنها مالومنال ، بلكه يك تعداد از افراد خانوادههايشان را به عنوان غنيمت با خود به سمت جنوبى انتقال دادند . » « 1 » با سركوب شدن مردم نواحى شمال كابل و تركستان زمين ، پايههاى
--> ( 1 ) . افغانستان در پنج قرن اخير ، چاپ احسانى ، ص 607 .