بصير احمد دولت آبادى

416

شناسنامه افغانستان ( فارسى )

حكومت هند بوده . » « 1 » عملكرد برخى حكومتگران كشور ، بدون سند تاريخى دلالت بر وابستگىشان به ابرقدرتها و بيگانگان دارد . امّا در بررسى تاريخ ، ناگزير بايد سند و مدركى آورد تا خواننده را به عمق قضايا آشنا سازد . اينجاست كه نادر خان در پيشاور علاوه بر مذاكره با وزيرمختار انگليس در كابل با كمشنر ولايت سرحد شمال مغرب هند نيز ملاقات كرده و نامهء امان اللّه را كه راجع به رفتن او به قندهار بوده و براى او فرستاده بود نشان داده يادآور مىشود كه از امان اللّه اطاعت نمىكند . در آن شرايط سياست روسيه و انگليس به نفع نادر خان مىچرخيد ، لذا به آسانى توانست قدرت را از خانواده‌اى دوباره به خانوادهء اصلى برگرداند و براى اين‌كه از تكرار حوادث گذشته جلوگيرى كرده باشد ، روش جديدى در نحوهء رفتار حكومت با مردم پيش گرفت و از سوى ديگر پستهاى حساس دولتى را بين خانوادهء خود تقسيم كرد . به‌طور مثال هاشم خان برادر خود را به حيث صدراعظم و شاه محمود خان برادر ديگر خود را وزير حربيه تعيين نمود . فيض محمد خان و على محمد خان دو تن از وزراى عهد امان اللّه خان را كه در پادشاه شدن وى نقشى فعال داشتند ، به ترتيب در وزارت خارجه و معارف مقرّر كرد . فضل عمر مجددى را به حيث وزير عدليه و محمد گل خان رهبر برترىخواهان پشتون را به حيث وزير داخله انتخاب كرد . با كمى تفاوت ، تركيب دولت نادر خان شباهت كامل به دولت موقت پيشاور و حكومت طالبان داشت . شخصيتها هرچند به اسمهاى ديگر و در شرايط زمانى ديگر وارد صحنه شده‌اند ، اهدافى مشترك را دنبال مىكنند .

--> ( 1 ) . افغانستان در پنج قرن اخير ، چاپ احسانى ، ص 586 .