قرار واقع به سزا رسانيده ممالك وسيعهء تركستان را تا كنار جيحون به تصرف آورده رايات اقتدار افراخته ، بناى ضبط و تسلط در آن ديار انداخت . » « 1 » بر خلاف ساير كشورها كه در آنها حكومت براساس رأى اكثريت تشكيل مىشود ، در افغانستان حكومت صرف براساس زور و تفاهمات قبايلى تشكيل شده و مىشود ، زيرا قوم افغان و زبان پشتو نسبت به مجموع اقوام ديگر و زبان درى افغانستان در اقليت قرار دارد . ولى با آن وجود توانسته است بيش از دو قرن و نيم حق حاكميت را به خود اختصاص دهد . سليمان لايق وزير اقوام و قبايل رژيم كابل ، در سمپوزيم كميسيون مشترك تاريخ‌دانان شوروى دربارهء قبايل پشتون سرحدات افغانستان و پاكستان مىگويد : « تعداد مجموعى پشتونها ، در ماوراء سرحد ديورند و همه خاك پاكستان در سال 1961 تقريبا به 6 ، 6 ميليون مىرسيد كه از آن جمله 19 ، 1 ميليون آن را پشتونهاى سرحد آزاد تشكيل مىدادند . مجموع تعداد جمعيت كمربند قبايل آن طرف مرز ديورند در سال 1961 در حدود 3 ميليون و 437 هزار و 900 تن » « 2 » مرحوم غبار در مورد كل افغانها و زبان پشتو مىنويسد : « زبان پشتو در ولايات شرقى ، جنوب و جنوب غربى كشور بيشتر تكلم مىشود . گويندگان اين زبان اصلا تقريبا دوازده ميليون نفر است كه امروز در حدود شش ميليون آن بين خط مصنوعى ديورند و سواحل راست رود سند افتاده است . » « 3 »

--> ( 1 ) . همان . ( 2 ) . جزوهء چاپ پيشاور . ( 3 ) . افغانستان در پنج قرن اخير ، چاپ احسانى ، جلد اول ، ص 74 .