- ديگر فراه است . . . » « 1 » واضح است كه پيشاور ، امروز در قلمرو افغانستان نيست ، بلكه براساس خط ديورند به هند ديروز و پاكستان امروز تعلق گرفته كه يك منطقه و ساحهء مورد منازعه است . اين‌كه مرحوم كاتب ساحهء جغرافيايى افغانستان را در جنوب و شرق محدود ساخته ، بحثى است كه نياز به تحقيق جداگانه دارد ، ولى يك نكته در اين طرح مورد بررسى است كه در شرح قلمرو هزارستان نيز همين ساحه با كمى تفاوت ذكر مىشود . 2 - مناطق مركزى با مركزيت ارزگان و باميان - يا هزارستان تاريخى كه مرحوم ملّا افضل ارزگانى شرح آن را در مختصر المنقول چنين آورده است : « ولايت هزاره‌جات در وسط زابلستان واقع است كه مملكتى است عريض و وسيع و محدود است از شرق به كابلستان و از غرب به سيستان و از جنوب به درياى سند و از شمال به بلخستان و خراسان . طول بيست منزل و عرض پانزده منزل ، در گنج دانش همين‌طور تحديد مىكند تا اين‌كه مىگويد مشتمل است بر چمنهاى خوش و مراتع خصيب و مسكن افغان و هزاره و قليلى ترك و تاجيك از بلاد زابلستان . . . » « 2 » 3 - مناطق شمالى با مركزيت بلخ و بدخشان يا تركستان جنوبى ( افغانى ) كه نويسندهء كتاب

--> ( 1 ) . سراج التواريخ ، اثر مرحوم كاتب ، جلد اول ، مؤسسهء تحقيقات و انتشارات بلخ ، ص 8 و 9 . ( 2 ) . مختصر المنقول در تاريخ هزاره و مغول ، علامه محمد افضل ازرگانى ، چاپ قم ، صفحهء 85 .