تركستان ( كه ابتدا به زبان تركى نوشته بعدا به زبان فارسى ترجمه شده است ) ، اهل شوروى سابق ، موقعيت تركستان افغانى را اين‌طور شرح مىدهد : « تركستان افغانى در بين دامنهء كوه‌هاى ( پامير و پاراميز ) ، دشت مغان و دامنه كوه‌هاى شرقى و شمالى هندوكش واقع است . سطح تركستان افغانى از ده هزار چاقريم مربع عبارت است . خلق تركستان افغانى به قدر دو ميليون بوده ، نيمه آن ترك و باقى ديگرش افغان ، تاجيك ، بربرى و ايرانى مىباشد . . . » « 1 » مرحوم كاتب ضمن شرح مفصل نواحى شمالى افغانستان ، به‌طور خلاصه دربارهء سرزمين تركستان جنوبى اين‌طور نوشته است : « تركستان جنوبى متعلق به افغانستان آن بدخشان و طخارستان است كه جانب جنوب نهر جيحون واقع‌اند . ديگر بلخ است كه ذكرش از ديگر كتب مقدما گذشته ، از جهت مطابقت با ذكر كرنيل يوسفاند يك نقل شد » « 2 » 4 - مناطق غربى با مركزيت هرات يا خراسان قديم كه مرحوم كاتب اين ساحه را اين‌گونه شرح داده است : « هرات ؛ اين ولايت از بلاد فارس شرقى و جانب شمال غربى آن و بعضى از آن متصل به صحراى خوارزم است و جانب جنوب اين صحرا سلسله جبال از طرف غرب ممتد است و اين سلسله از شرق

--> ( 1 ) . تركستان ، چاپ 1918 تاشكند ، چاپ مجدد لاهور ، صفحه 13 . ( 2 ) . سراج التواريخ ، جلد اول . صفحه 10 .