بصير احمد دولت آبادى
358
شناسنامه افغانستان ( فارسى )
مى معاهدهء ننگين گندمك امضاء گرديد . » « 1 » مرحوم غبار در مورد اثر داشت اين معاهده مىنگارد : « بدينطريق امير محمد يعقوب خان يك سلسله جبال صعب المرور را با ساكنين دلير آنكه سپر افغانستان در شرق كشور [ در ] مقابل هجوم استعمار بود ، با علاقه به دشمن تحويل داد . » « 2 » به همين آسانى بار ديگر افغانستان مستقيما در قبضه انگليس افتاد . مردم به جهاد خود ادامه دادند تا اينكه زمينهء قدرتگيرى عبد الرحمان مساعد شد . يعقوب خان پس از امضاى اين قرارداد ، به كابل برگشت تا با خيال راحت پادشاهى كند و حكومت ولايات را به كاكاها و از جمله به خسربرهء خود محمد يوسف خان بخشيد . ولى انگليس با استفاده از فرصت به دست آمده ، يك نماينده با 560 عسكر محافظ به كابل فرستاد . اين اقدام مورد استقبال يعقوب خان قرار گرفت و او از آن به نيكى ياد كرد . امّا مردم كابل اين اقدام انگليس را توهين به اسلام و كشور اسلامى دانسته در 3 دسامبر 1879 نمايندهء انگليس و تمام محافظين او را از دم تيغ گذراندند . يعقوب خان كه وضع را وخيم يافته بود ، بدون دريافت خبر از سوى انگليس : « امر داد كه سپاه كابل را شش ماه معاش نقد از خزانه داده و ترخيص كنند تا در ورود دشمن ، پايتخت كشور گشاده و بىدفاع باشد . » « 3 » طبق نوشتهء افغانستان در مسير تاريخ :
--> ( 1 ) . افغانستان در مسير تاريخ ، چاپ احسانى ، ص 977 . ( 2 ) . افغانستان در مسير تاريخ ، چاپ احسانى ، ص 981 . ( 3 ) . افغانستان در مسير تاريخ ، چاپ احسانى ، ص 982 .