بصير احمد دولت آبادى
359
شناسنامه افغانستان ( فارسى )
« وقتى كه حكومت انگليس از سرنوشت شوم هيأت سفارت خود در كابل مطلع شد ، سوقيات انتقامى اتخاذ نمود و از هرجبههاى پيشتر جنرال فريدريك رابرتس از محاذ كرم به استقامت كابل مارش كرد . امير محمد يعقوب خان كه سپاه كابل را قبلا منحل نموده بود به حكام پكتيا و ننگرهار و قندهار امر كرد كه راههاى عبور قشون دشمن را باز گذارد و به دفاع نپردازد . . . وقتى قواى انگليس وارد خاك افغانستان شد ، يعقوب خان به پيشوازشان تا لوگر رفت و انگليسيها ، او را با خود به كابل آوردند و پس از 2 ماه زندانى او را همراه خانوادهاش به هند فرستادند . و كمى بعدتر مستوفى حبيب اللّه خان صدراعظم نيز به هندوستان تبعيد شد و سردار يحيى خان و سردار ذكريا خان در عقب امير محمد يعقوب خان فرستاده شدند . [ ملت افغانستان ] به اثر جنگهاى فيودالى كه زير ظلم و خودسرى ملوك الطوايفى كوفته شده از چنين رژيمى به ستوه آمده بودند ، زارع و مالدار كشور عموما خواهان يك دولت مركزى بوده و به گذشته و دولت از بين رفته ابدالى [ چشم ] دوخته بودند . » « 1 » عبد الرحمان ، بنيانگذار حكومت متمركز تك قومى دربارهء حكومت افغانى مىتوان به اين واقعيت اشاره كرد كه با حفظ نقاط مشترك حاكميت ، تفاوتهايى در شيوهء كار آنها وجود داشته است . بهطور
--> ( 1 ) . افغانستان در مسير تاريخ ، چاپ احسانى ، ص 982 .