بصير احمد دولت آبادى

353

شناسنامه افغانستان ( فارسى )

خود شير على خان به ميراث گذاشت . شير على خان در 12 جون 1863 اعلان پادشاهى كرد . ولى اين كار موردنظر ساير برادران واقع نشد و بناى مخالفت با وى گذاشتند . شير على خان در دسامبر 1863 تا كابل رسيد . برادران او در اين وقت كابل را ترك گفته در ساير نقاط دست به جنگ و شورش زدند . شير على خان آنها را به بلخ و قندهار تعقيب كرد ، ولى در جنگ سيدآباد وردك از برادران شكست خورده به قندهار رفت . محمد افضل خان در كابل اعلام پادشاهى كرد و انگليس نيز اين حكومت را به رسميت شناخت . عمر اين حكومت دوام نياورد ، زيرا با مرگ محمد افضل خان در اكتبر 1867 محمد اعظم به پادشاهى رسيد و سيد جمال الدين صدراعظم او شد . « 1 » سيد جمال الدين با تمام اوصافى كه دارد حكومت محمد اعظم خان را نمونهء يك حكومت ايده‌آل اسلامى مىپندارد و با قبول پست وزارت به آن صحه مىگذارد . امّا مرحوم غبار در مورد همين حكومت ايده‌آل سيد به نقل از گلشن امارت مىنويسد : « ذكر ظلم پسران سردار محمد اعظم خان ( محمد سرور خان ، محمد عزيز خان معروف به نادر و محمد عمر خان ) : چون سخن به ده موشك ( از دهات زمينداور در ساحل راست رود هلمند ) افتاد لازم است كه از خصلت آن گربه‌سيرتان ( سرداران ثلاثه مذكور ) چيزى برنگارم . مصرعه : اى تو مجموعه خوبى ز كدامت گويم ؟ نبذى از آن اين‌كه محمد سرور خان و محمد عمر خان چون به امر

--> ( 1 ) . داستان اين حكومت در فصل زمستان 1369 در شبكه اول سيماى جمهورى اسلامى ايران نمايش داده شد . شگفتى در اين بود كه سريال سيد جمال الدين حسينى ( ساخته مصر ) سعى داشت از محمد اعظم خان يك چهرهء مصلح بسازد كه البته تا حدودى در اين كار موفق هم بود . ولى با فرار وى از كابل اين قهرمان‌بازى خاتمه يافت .