بصير احمد دولت آبادى

335

شناسنامه افغانستان ( فارسى )

چنين پنداشته‌اند كه لويه جرگه شايد يك نوع انتخابات باشد كه در جهان مرسوم است ، درحالىكه چنين نبود . لويه جرگه يك نوع سازش قبايلى بود كه بزرگان قوم پشتون براى انتصاب يك خان و رئيس از آن استفاده مىكردند . نقش پاى آدمهاى به ظاهر بىطرف در حكومتهاى گذشته و حال كاملا مشهود است . براى تقدس بخشيدن به حكومت به‌طور حتم تأييد يك يا چند پير گمنام نيز لازم و ملزوم يكديگرند ، چنان‌كه صابر شاه نامى ، حكومت احمد خان را تأييد كرد . از اين‌گونه پيرها به فراوان مىتوان در تاريخ سياسى كشور پيدا كرد كه يا سرنوشت روشن ندارند و يا از كشورهاى همسايه آمده‌اند . احمد خان كه براساس توافقات قبيلوى به اريكه قدرت تكيه زد ، خيلى زود پا را از محدودهء حكومت قبايلى بيرون گذاشته با جنگها و حملات پىدرپى در طول 25 سال حكومت خود يك امپراطورى بزرگ در منطقه براى اولاد خود ايجاد كرد . زمانى كه او چشم از جهان پوشيد و قدرت را به پسر خود تيمور شاه داد ، دامنه قلمرو حكومت او نه تنها در نواحى جنوب و جنوب شرقى كشور محدود نمىشد كه حتى قلمرو وسيع هند كنونى و پاكستان فعلى نيز در قبضهء حكومت افغان قرار داشت . حكومت تيمور شاه پس از مرگ احمد خان در ماه رجب 1187 ( جون 1773 ) تيمور شاه اقتدار كشور را به كف گرفت . او بر خلاف پدر كه به گسترش سرزمينهاى تحت تصرف و تصاحب كشورهاى اطراف مىانديشيد ، به خوشگذرانى و استراحت علاقهء وافر داشت . از اين جهت منطقه‌اى خوش آب و هوا را