ابو سعيد ابو الخير « 54 » در نيشابور « 55 » ديده است و مدتى در نزد او

--> ( 54 ) - يعنى شيخ ابو سعيد فضل الله بن ابى الخير احمد بن محمد الميهنى از اشهر مشايخ متصوفيه اواخر قرن چهارم و اوايل قرن پنجم كه شهرت عالمگير او ما را از هرگونه توضيحى و اطالهء كلامى دربارهء او مستغنى ساخته است ، تولد او در غرهء محرم سنهء سيصد و پنجاه و هفت بوده در قصبهء ميهنه و وفات او نيز در همان قصبه بوده است در روز پنجشنبه چهارم شعبان سنهء چهارصد و چهل در سن هشتاد و سه سالگى ، - و ميهنه بفتح ميم و سكون ياء مثناء تحتانيه و فتح هاء و نون و در آخر هاء كه اكنون مهنه بدون ياء نويسند يكى از قراى معتبر ناحيهء خاوران يا خابران سابق بوده است ما بين سرخس و ابيورد و موقعيت فعلى آن در خاك روسيه است در تركمنستان به كلى نزديك سرحد ايران قريب سيزده فرسخ در مغرب مايل بشمال سرخس و قريب پانزده فرسخ در شمال شرقى مشهد و قريب سه فرسخ در مشرق مايل بشمال قريهء قره تيكان ، براى ميهنه يا مهنه رجوع شود اولا بنقشهء مقابل ص 335 از كتاب « اراضى خلافت شرقيه » تأليف لسترنج مستشرق معروف انگليسى ، و ثانيا بنقشهء بزرگ ايران از آقاى ميرزا عبد الرزاق خان بغايرى چاپ سنهء 1316 قمرى ، و نقشه خراسان مقابل ص 180 از ج 2 جغرافى آقاى مسعود كيهان ، و نقشهء مرز ايران و شوروى در مقابل ص 14 از كتاب « مرزهاى ايران » تأليف آقاى مهندس محمد على مخبر چاپ 1324 شمسى ، و نقشهء مبسوط تمام ايران از همان مؤلف چاپ همان سال ، - و براى مزيد اطلاع از سوانح احوال خود صاحب ترجمه رجوع شود اولا به دو كتاب بسيار مهم نفيسى كه بتوسط دو نفر از احفاد وى در شرح احوال او تأليف شده : يكى موسوم به « حالات و سخنان شيخ ابو سعيد فضل الله بن ابى الخير الميهنى » تأليف كمال الدين بن جمال الدين ابو روح لطف الله بن ابى سعيد بن ابى طاهر بن ابى سعيد بن ابى الخير كه ظاهرا در نيمهء اول قرن ششم تأليف شده ، و ديگرى « اسرار - التوحيد فى مقامات الشيخ ابى سعيد » تأليف محمد بن المنور بن ابى سعيد بن ابى طاهر بن ابى - سعيد بن ابى الخير در حدود سنهء 570 - 580 ، و هردو كتاب در سنهء 1899 ميلادى بتوسط مستشرق مشهور روسى ژوكوفوسكى در پطرزبورغ بطبع رسيده است . و اسرار التوحيد مجددا در سنهء 1313 شمسى باهتمام فاضل دانشمند آقاى احمد بهمنيار در طهران نيز بطبع رسيده است ، و ثانيا بمآخذ ذيل : ملل و نحل ابن حزم ظاهرى معاصر صاحب ترجمه ج 4 ص 188 ، انساب سمعانى در عنوان « الميهنى » ص 62 ، كشف المحجوب ( فهرست اعلام ) ، تذكرة الاولياء 2 : 322 - 337 ، آثار البلاد 241 - 242 ، تاريخ گزيده 784 ، نزهة القلوب 158 ، طبقات سبكى 4 : 10 ، نجوم الزاهرة 5 : 46 ، نفحات الانس 339 - 347 ، و عموم تذكره‌هاى متأخر ازين مأخذ اخير مانند حبيب السير و هفت اقليم و سفينة الاولياء و آتشكده و رياض العارفين و خزينة الاصفياء و مجمع الفصحاء همه شرح احوال صاحب ترجمه را از نفحات اقتباس نموده‌اند بدون هيچ شىء زائدى ، رجوع شود نيز بطرائق الحقائق 2 : 250 : و دائرة المعارف اسلام 1 : 106 - 107 ) . ( 55 ) - كان متبحرا فى العلوم مستجمعا للخصائل الحميده قد لقى الشيخ الكبير ابا محمد بن خفيف فى ايام شبابه ثم ساخر و لقى شيخ ابا سعيد بن ابى الخير الميهنى بنيسابور ( شد الازار ) .