از آن وزير سلطان مسعود بن محمود بود « 110 » و بعد از آن مسجد و مناره را بنا كرد و تا سحر نماز ميگزارد « 111 » و در ساعتهاى مسجد ميرفت و بدست خود جاى خطيب پاك ميكرد و ميگويند كه از سر

--> - را بشمس الدين ابو النجيب درگزينى داد ( عماد كاتب 245 ) ، و از اين فقره اخير معلوم مىشود كه صاحب ترجمه بنحو قدر متيقن تا حدود 550 در حيات بوده است و از اين ببعد معلوم نشد چه مقدار ديگر زيسته است ، - و از كتاب حاضر چنان كه در متن ملاحظه مىشود صريحا برمىآيد كه تاج الدين صاحب ترجمه بوزارت اتابك سنقر بن مودود اولين پادشاه از سلسلهء سلغريان فارس ( 543 - 558 ) نيز نايل آمده بوده است ، و در شيرازنامه ص 147 - 148 گويد كه وى بوزارت ملكشاه بن محمود [ بن محمد بن ملكشاه سلجوقى ] در شيراز نيز منتصب شده بوده است ولى چون در اين فصول فترت ما بين ديالمه و سلغريان شيرازنامهء مطبوع مشحون از اغلاط و اوهام و اشتباهات تاريخى است اين سخن او نيز با نهايت احتياط بايد تلقى شود ، - و در ختام اين نكته را نيز ناگفته نگذريم كه صاحب ترجمه بتصريح عماد كاتب ص 215 خواهرزادهء تاج الملك ابو الغنايم مرزبان بن خسرو فيروز معروف بابن دارست وزير تركان خاتون زوجهء ملكشاه و رقيب بزرگ نظام الملك طوسى كه بنابر مشهور قتل نظام الملك باغواى او بوده مىباشد و به همين علت بود كه غلامان نظام الملك چنان كه در كتب تواريخ مشروحا مذكور است بانتقام خون مخدوم خود ناگهان بر سر او ريخته اعضاى او را از هم قطعه‌قطعه كردند ( عماد كاتب 61 - 63 ، 215 ، و عموم كتب تواريخ در شرح احوال نظام الملك ) . ( 110 ) - چنين است در هر سه نسخه ، و آن غلط فاحش ناشى از تحريف نساخ يا اشتباه خود مؤلف است و صواب چنان كه ما بين دو قلاب در متن تصحيح كرده‌ايم مسعود بن محمد است چه باتفاق مورخين تاج الدين مزبور وزير سلطان مسعود بن محمد بن ملكشاه بوده است ، و بعلاوه ما بين سلاطين سلجوقيه پادشاهى موسوم به مسعود بن محمود اصلا وجود نداشته تا فرض كنيم كه شايد تاج الدين مذكور وزير او نيز بوده است ، حاشيه علامه قزوينى . ( 111 ) - همانطور كه در مقدمه آمده است مترجم كتاب تسامحات بسيار در ترجمه كرده است و بسا اوقات حتى مرور ثانوى نيز بترجمه ننموده است چنان كه اگر مرورى كرده بود متوجه ميشد كه عين اين مطلب را در صدر شرح‌حال ذكر كرده است و حال آنكه در متن شد الازار دقت فراوانى مبذول شده و از اين گونه سهل‌انگاريها بوقوع نپيوسته است براى مزيد اطلاع عبارات شد الازار نقل مىشود . اول الملوك السلغرية كان ملكا رحيما عادلا بين البرايا مشفقا على جميع الرعايا قد ولى امور شيراز و اطرافها ثلاث عشرة سنة فبسط العدل و نشر الخير و لم الشعث و استوزر الصاحب تاج الدين و كان قبل ذلك وزيرا للسلطان مسعود بن محمود [ صح : مسعود بن محمد ] ، و من جملة خيراته المسجد الجامع الشريف و المنارة الرفيعة و الاسواق الاربعة التى وقفها عليه و المشارع و القنوات التى اجراها بعوالى شيراز ، ( ورق 116 ب ) و قيل انه كان يأتى المسجد فى الليالى و يقوم فيه الى السحر .