غلامرضا معصومى
27
سيراف ( بندر طاهرى ) ( فارسى )
از خليج فارس به جزيرهء قنبلو ( Qanbalu ) بندر عمدهء سواحل درياى زنگبار ( بحر الزنج ) است ( طبق توضيح المسعودى متوفى در 956 - م ) مسعودى اضافه مىكند كه « ناخدايان » سيرافى به سرزمين سفاله ( Sufala ) و الوقوق كشتيرانى ميكردند . جورج حورانى اظهار ميدارد كه معمولا دو خط سير به مقصد افريقاى شرقى وجود داشت . يكى راه ساحلى كه از سيراف به مسقط و از آنجا به عدن و سپس از اطراف Horm of Africa به طرف جنوب سواحل سومالى و سواحل افريقاىشرقى امتداد مىيافت . ديگرى راه دريائى كه از سيراف به راس الفرتك Ras Fartak و از آنجا مستقيما به سومالى و سواحل افريقاى شرقى مىرفت . راه دريائى از دو راهى كه حورانى ذكر كرده است خطرناكتر بود ، اما به علت كوتاهتر بودن براى كشتيرانى سيرافى منفعت بيشترى داشت . استفاده از دريانوردى نجومى ، كه از قرن دهم - م شروع شده بود بتدريج مخاطرات كشتيرانى را كاهش داد . در كشتيرانى در مسير سيراف - سند - سيلان نيز از همين تكنيك استفاده ميشد . ( اين قسمت از فرهنگ ايران باستان جلد هيجدهم صفحات 403 - 407 عينا نقل شده است و براى اطلاعات بيشتر در زمينه دريانوردى سيرافيها به آن كتاب مراجعه شود . ) در مورد نام سيراف كه بنا بقولى « شيلاو » هم گفته شده است آقاى اقتدارى چنين آورده است « اين نكته قابل ذكر است كه ياقوت گفته است بروزگارى كه او سيراف را ديده مردم سيراف نام شيلاو هم بر آن شهر گفتهاند . دره ليل هم امروز در زبان بعضى مردم شيلو گفته مىشود شايد اساسا نام شيلاو كه ياقوت حموى شنيده و ذكر كرده است نام همين دره ليل امروزى بوده و چون سطح دره بالاتر بوده و از گزند سيلابها هنوز مصون مانده بود و در آن كشت و زرع ميشده و مردمى ساكن بودهاند و شايد آنكس كه ياقوت از زبان او نام شيلاو