غلامرضا معصومى
4
سيراف ( بندر طاهرى ) ( فارسى )
اتوبوس به سختى از اين رودخانهء پرآب عبور مىكند زيرا رودخانه عميق و سنگلاخى است و هنوز پلى كه بر روى آن ميسازند آماده بهرهبردارى نشده است . هنگاميكه رود مند طغيان مىكند اتوبوسها ديگر نميتوانند مسافرين و بار آنها را به آن سوى رودخانه ببرند و ناچار مسافرين در دو سوى رودخانه اتوبوسهاى خود را عوض ميكنند و به وسيلهء قايقهاى كوچك اثاثيه و بار آنها و خودشان به داخل اتوبوسها حمل مىشود و اتوبوسها از راهى كه آمدهاند دوباره باز ميگردند و تا موقعى كه طغيان رودخانه مند « 1 » ادامه دارد وضع تعويض
--> - سيلابى و باران شورى آب اين رودخانه كمتر است و در كرانههاى آن خربزه و هندوانه مىكارند و اتفاقا محصول خوبى هم ميدهد . از سال 1314 شمسى تاكنون درباره احداث سدى بر روى اين رودخانه بزرگ مطالعات و مكاتباتى شده است كه گويا قرار است در برنامهء پنجم سدى بر روى آن احداث كنند . مقدار آب آن در مواقع عادى 10 الى 12 متر مكعب در ثانيه است و در هنگام طغيان و بارندگى به 10 برابر افزايش مىيابد . پلى كه بر روى آن در حال بستن هستند هزينهاى به مبلغ 15 ميليون تومان دارد كه قرار بود تا آخر سال 1350 تحويل و آماده بهرهبردارى شود و شايد هم تاكنون ساختمان اين پل به اتمام رسيده باشد . ( آگاهى نگارنده درباره اين رودخانه از پروندههاى موجود در بخشدارى خورموج است كه دوستم آقاى افراسيابى بخشدار آنجا در اختيارم گذاشته است . ) ( 1 ) - راجع به اين رودخانه در صفحهء 421 سطر 19 كتاب اقليم پارس تأليف آقاى سيد محمد تقى مصطفوى چاپ تهران سال 1343 از سرى انتشارات انجمن آثار ملى شماره 48 چنين آمده است : « رودخانهء مند ( به ضم ميم و سكون دو حرف ديگر ) از كوههاى سميرم سرچشمه ميگيرد و نزديك خانهء زينان ( 40 كيلومترى شيراز بر سر راه بوشهر ) به شاهراه شيراز و بوشهر ميرسد و به طرف جنوبشرقى جارى است . از آنجا در جنوب فارس در منطقهء كوار از غرب به شرق جريان دارد - در ناحيه كوار بند بهمن را جلو آن ساختند كه از آنجا آب را به آبادى شاپور ( علىآباد امروز ) مىبرند - در خفر هم رشتهكوه را شكافته از طريق ده بانو و دشت دال به طرف جنوب جارى ميگردد . يعنى امتداد آن شمالى و جنوبى مىشود - از كارزين و قير گذشته از مهكويه ( كه به غلط مكو ميگويند ) به طرف غرب مىپيچد و جريان آن تقريبا شرقى غربى مىشود و بين بوشهر و عسلويه به دريا مىريزد . در نواحى مختلف بنامهاى رود مند - قرهآقاج - رودخانه قير خوانده مىشود » .