نقش تاريخى « ابراهيم بيگ » كتابى كه در دست داريد متن كامل سياحتنامهء ابراهيم بيگ نوشتهء حاجى زين العابدين مراغه‌اى است كه سال‌ها ناياب بوده است . حتى جلد اول اين مجموعهء سه جلدى ، كه در سال‌هاى اخير چندين بار به چاپ رسيده ، كامل نيست . « * » خوشوقتيم كه ما به اين خدمت توفيق يافتيم . سياحتنامهء ابراهيم بيگ هم از نظر نفوذ اجتماعى در عصر خويش و هم از ديدگاه تأثير ادبى در سير ادبيات نوين ايران نقش تاريخى داشته است . از نظر نفوذ اجتماعى ارزش سياحتنامه ، در انقلاب مشروطهء ايران ، نظير ارزش كتاب قرارداد اجتماعى ، اثر ژان ژاك روسو ، در انقلاب كبير فرانسه است . تأييد اين ارزشگذارى را در آثار مورخان و منتقدان و كارشناسان ادب پارسى جست‌وجو مىكنيم . ادوارد براون مىنويسد : سياحتنامهء ابراهيم بيگ كه انتشار آن همزمان با دورهء طغيان مادهء عدم رضايت بود ، در تحريك حس نفرت و انزجار مردم ايران نسبت به حكومت مخرب و افتضاح‌آميز مخصوص دورهء سلطنت مظفر الدين شاه نقش بزرگى داشته

--> * چاپ‌هاى قديم ابراهيم بيگ در قاهره ، بمبئى و استانبول انجام گرفته است . جلد اول آن به كوشش م . مؤمنى ، كه در سال‌هاى اخير در ايران تجديد چاپ شده ، حدود پنجاه صفحه كم دارد ؛ حذفىها اساسا شامل اعتقادات نويسنده به مذهب اسلام يا نظام پادشاهى بوده است . اين حذف بىمسئوليت و بىپروا لابد براى آن صورت گرفته كه حاجى را به شكل يك سوسياليست انقلابى درآورند .