خاص ميرزا آقاخان كرمانى مانند « ايرانىگرى » در آن به كار رفته است . اين مطلب مهمى نيست . آن‌چه ارزنده و مهم مىباشد اصالت عقايد و آراى حاجى زين العابدين است . و اين‌كه او مردى است پاك‌نهاد ، و استوار در افكار خويش . . . در جلد اول گفتار بلندى از زبان امين الدوله نقل شده كه حكايت مىكند از آگاهى بصيرانهء نويسنده از انديشه‌هاى آن وزير . اما حاجى زين العابدين او را نمىشناخت . به يقين اين گفتار را از زبان كسى شنيده و آورده كه امين الدوله را خوب مىشناخته . . . در محفل ايرانيان استانبول كسى كه با انديشه‌هاى امين الدوله نيك آشنايى داشت ، و با او و برادرش نامه‌نگارى داشت ميرزا آقاخان كرمانى است . قاعدتا اوست منبع آن اطلاعات دربارهء امين الدوله كه رسالهء مزبور را هم در اختيار داشته است . كريم كشاورز در جلد پنجم كتاب هزار سال نثر پارسى مىنويسد : سياحتنامه كه در آغاز قرن بيستم ( 1321 ه ق ) منتشر و در همان زمان به زبان آلمانى ترجمه شده بود شرح سفر جوانى است ايرانى ، پرورش يافتهء خارجه كه آرزوى سفر ميهن كرده و از عقب‌ماندگى مردم و شيوه‌هاى استبدادى حكومت زمان مظفر الدين شاه سخت در رنج است . نثر سادهء كتاب ، به رغم بعضى اصطلاحات و تركيبات خاص ايرانيان مقيم استانبول و مصر ، خواننده را تحت تأثير قرار مىدهد . سياحتنامهء ابراهيم بيگ صرفا به منظور انتقاد و مخالفت با حكومت استبدادى قاجار و بىعدالتىها و بىنظمىهايى كه در آن دوران حكمفرما بود نوشته شده است . خود زين العابدين مراغه‌اى نيز پس از انتشار جلد اول متوجه استقبال وسيع مردم ايران از داستانش شده بود كه در جلدهاى دوم و سوم به نمونه‌هايى از تأثير اين كتاب در گروه‌هاى اجتماعى گوناگون ، حتى در داخل دستگاه ايران و مقامات عالىرتبهء كشور ، اشاره مىكند . اما از همه مهم‌تر او به رسالت خود نيك آگاه است ، يعنى از همان ابتدا كه قلم در دست مىگيرد مىداند كه عليه چه جبههء عظيمى از عادت و سنت و كهنه‌پرستى و خرافه خواهد جنگيد . ازاين‌رو در همان جلد اول وظيفهء خود و ديگر نويسندگان معاصرش را چنين بيان مىكند : اين ايام نه آن زمان است كه ارباب قلم اوقات خود را صرف خوليا و افسانه‌هاى