محمد ربيع بن محمد ابراهيم
39
سفينه سليمانى ( سفرنامه سفير ايران به سيام ) ( فارسى )
و آب آوردن و خدمات ضرورى مقرر داشتند اگرچه از خطر دريا خلاص شد اما در عوض بعمان نجاست عينى غرق گرديد « الحكم اللّه الطاهر الظاهر » بعد از چند روز توقف از آنجا روانهء تناسرى گرديد و چون اكثر طرق ولايات مشتمل بر نهرهاء عظيم و جناگل پربيم است و راه هموار ندارد كه پياده و سواره عبور توانند كرد و اگر فى المثل خواهند احداث راه كنند مداخل تمام آنجا را اگر در يك ممرّ صرف كند راه راستى بهم نمىرسد و ديگر محل فيل و ببر و گرگ و گاوميش [ در جنگل ] است و در تردد استراحت ممكن نيست لهذا مدار تردد آن ولايت با سنبوك است و الحق رفاهيت و استراحت و كم خرجى در آنست و بيك ناو كه دو كس به راه مىبرند صد من بار گذاشته روزى ده فرسخ بدون خوف و مشقتى ميروند و چنان روش سنبوك در آن ولايت جاريست كه مدار اهل آن ديار برآنست حتى اينكه بازار خريد و فروخت و خانه ايشان بعضى همين سنبوكى است كه بر روى آن سوار و بهر جا كه خواهند رفته پهلوى يكديگر ناوها را بسته سودا و معامله و خريد و فروخت « 1 » ميكنند . لهذا سنبوكى چند حاضر ساخته احمال و اثقال و اسبان را در گذاشته و بر نهرى كه از طرف خطا ميآيد « 2 » روان ساخته متوجه بندر
--> ( 1 ) - در شبهجزيره مرگى هنوز قبايل وحشى مكن ( Moken ) پيوسته روى آب و در قايق زندگى ميكنند . قايق آنها عبارتست از يك تنه درخت كه توى آن را خالى كردهاند و از ساقههاى درخت ساگويا درخت نان ( Metroxylon Rumphii ) كنارهاى برايش درست كرده و سقف آن را هم با برگ نخل پوشاندهاند . از مجموعه تعدادى از اين واحدهاى مسكونى يك « دهكده قايقى » ( Kabang ) تشكيل ميگردد . ( 2 ) - ژروز درباره رود تناسرى چنين مىنويسد : « دومين رود تناسرى است كه از كوههاى آوه سرچشمه ميگيرد . طولش نسبتا زياد است ولى كشتىرانى روى آن مشكل مىباشد چون بايد از روى صخرهها و تنه درختان عبور كرد و اگر ملوانان احتياطات لازم را ننمايند . كوچكترين برخوردى با آنها قايق را به كلى درهم مىشكند . به علت سرعت جريان آب وقتى به طرف بالادست رودخانه ميروند آنها را بسيار خسته مىكند و تصور ميكنند كه در يك روز خيلى راه پيمودهاند در صورتى كه در حقيقت فقط 3 يا 4 فرسنگ را طى كردهاند . » Gervaise , The Natural and Political History . Engl . Transl . O'Neill . ( ص Bangkok . 1928 . 4 همين نويسنده فاصله بين مرگى و تناسرى را بالغ بر 30 ليگ تخمين مىزند . ( ايضا ص 5 )