ذكر مجملى از احوال وليد بن عبد الملك بقول بعضى از مؤرخان وليد جبّارى بوده ستمگار . امّا به اعتقاد اكثر مؤرخان افضل خلفاء بنى اميه بود ، زيرا كه ( f . 3 b ) مسجد جامع دمشق كه مشهور است بجامع بنى اميه او ساخت . در « تاريخ گزيده » مسطور است كه شش باره « 1 » هزار هزار دينار سرخ دران عمارت صرف نموده . و گويند هر روز دوازده هزار كس دران مسجد كار مىكردند . و در مدينه « 2 » مسجد رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلم را او وسيع گردانيد ، و در بيت المقدس مسجد أقصى را نيز بتجديد عمارت نمود ، و هر نابينائى را قائدى داد ، و مجذومان « 3 » را از ساير برايا جدا كرده جهت ايشان وجه معاش تعيّن فرمود . و در ايام خلافت او بلاد ما وراء النهر تا فرغانه و مملكت كابل و سند و ملتان مفتوح گشت . و در « تاريخ مرآة الجنان » چنان مرقوم شده كه وليد با وجود وفور جور كثير التلاوة بود ، چنانچه در هر سه روز يك ختم قرآن مىكرد ، و در ماه مبارك رمضان هفده « 4 » ختم بجاى مىآورد . و در « تاريخ گزيده » مسطور است كه وليد در ايام خلافت خويش در راه باديه بركهاى آب ساخت ، و در دمشق دار الشفاء و دار الضيافت طرح انداخت ، و پيش ازو اين رسم نبود . و وضع منار جهة بانگ نماز از مخترعات اوست . وفاتش در جمادى الاولى سنه ست و تسعين « 5 » اتفاق ( f . 4 a ) افتاد . و مدة حياتش چهل و نه سال و كسرى بود ، و زمان حكومتش نه سال و هشت ماه و كسرى . و وليد المنتقم بالله لقب داشت ، و العلم عند اللّه سبحانه .

--> ( 1 ) ف : بار ( 2 ) م ندارد : مدينه ( 3 ) م : مجذوبان ( 4 ) م : هفدهم ( 5 ) م زياد دارد : از هجرت