ربيع الاول اين سال موكب و الا از باغ نگارستان طهران حركت نمود . . . و چون چمن فيروزكوه لشكرگاه سپاه ظفرپناه گرديد ، فرستادهء اللهيار خان آصف الدوله والى خراسان رسيد كه مرض و با در اين نواحى شايع گشته و مردمش متفرق شده ، بهتر آن است كه اعليحضرت شاهنشاهى تسخير هرات را به ديگر وقت حوالت دهد و شهريار معدلت شعار عرفت اللّه به فسخ العزايم برخوانده ، تسخير هرات را به تنبيه تركمانان تكّه و يموت و گوكلان تبديل فرمود . . . » . انگليسىها با اين تمهيد و به معاونت اللهيار خان آصف الدوله توانستند لشكركشى محمد شاه به هرات را براى مدتى بيش از يك سال به تعويق اندازند . محمد شاه سرانجام در روز چهاردهم ماه صفر سال 1253 ه . ق . برابر با اواخر ماه مه 1840 ميلادى به باغ نگارستان رفته و از آنجا عازم هرات شد ( نوزدهم ربيع الثانى ) . « و روز هفتم ماه شعبان اين سال كنار قلعهء غوريان كه از توابع هرات است لشكرگاه گرديد . . . » ( فارسنامهء ناصرى ، ج 1 ، ص 773 ) . 3 - مطلب ديگر در مورد نام نخستين فرماندار انگليسى پنجاب است كه در 1849 ميلادى پس از انضمام پنجاب به هند انگليس از سوى لرد دالهوسى فرمانفرماى هندوستان به اين سمت منصوب گرديد . در صفحهء 97 كتاب حاضر ما ، به نقل از مؤلف كتاب افغانستان در مسير تاريخ نام اين شخص را سر جرج لارنس نقل نموديم ، حال آنكه نخستين فرماندار انگليسى پنجاب كه از سوى لرد دالهوسى به عنوان « رئيس هيأت مديران پنجاب » President Of Board Of Administration Of Punjab منصوب شد سر هنرى مونتگمرى لارنس ، برادر سر جرج لارنس نامبرده بود كه از 1849 تا 1853 ميلادى اين سمت را داشت . برادر ديگر اين دو شخصيت استعمارى معروف انگليسى سر جان لارنس ، نخستين بارون لارنس بود كه او نيز پس از سر هنرى از 1853 تا 1857 ابتدا عنوان كميسر و سپس نايب الحكومهء پنجاب را داشت و در زمان همين بارون جان لارنس بود كه قرارداد همكارى دوستمحمد خان امير كابل با حكومت كمپانى در هند به هنگام حملهء شاهزاده حسام السلطنه به هرات بر عليه دولت ايران در پيشاور منعقد شد . ( فرهنگ شرح حالهاى وبستر ) . 4 - مطلب مهم ديگر كه اصلاح آن را لازم مىدانم دربارهء فتح بشاگرد است . تاكنون نويسنده را گمان بر آن بود كه بشاگرد در زمان قاجاريه نخستين بار به دست ابراهيم خان سعد الدوله در سال 1291 يا 1292 ه . ق . به تصرف حاكم بلوچستان درآمد ( ص 140 ) . امّا در شمارهء 522 روزنامهء دولت عليه ايران به تاريخ « يوم پنجشنبه بيست و نهم شهر ذى قعدة الحرام مطابق سال ايت ئيل 1278 » ديدم كه در آن سال به دستور ناصر الدينشاه وكيل الملك اول كه در آن زمان اسما وزير كرمان بود ، امّا همهء امور حكومت كه ظاهرا بر عهدهء كيومرث ميرزا عميد الدوله بود توسط او رتق‌وفتق مىشد ، امير سعد خان رودبارى را مأمور تصرف قلعهء انگوران بشاگرد و تنبيه و گوشمالى بزرگان و « كدخدايان » بشاگرد مىنمايد و امير سعد خان اين