عبد الرضا سالار بهزادى

394

بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )

( 421 ) - به احتمال قوى مير عبد اللّه خان بولاك زهى است كه مدتى از جانب اسعد الدوله حكومت جالق و دزك را داشت . ( 422 ) - اين نوشته نشان مىدهد كه حدود يكصد سال قبل اهميت دزك بسى بيشتر از جالق بوده است . ( 423 ) - كذا در اصل ؟ شايد منظور قلعهء كوچك بوده است ؟ ( 424 ) - بم پشت از محال بلوچستان اينك دهستانى از بخش مركزى شهرستان سراوان و هم‌مرز با پاكستان . ( 425 ) - ميرزا عبد الرحيم خان از مستوفيان كرمان بعدا موقر الملك لقب گرفت . در ملحقات جغرافياى وزيرى در شرح احوال وى آمده است : « . . . رفته‌رفته گوى سبقت از ديگران ربوده ، در زمان حكومت امير نظام وزارت كرمان را به معزى اليه تفويض كردند . پس از فوت امير نظام و احضار عليقلى خان نايب الحكومه به تهران كه حكومت كرمان را به جناب زين العابدين خان حسام الملك همدانى دادند ، نيز وزارت كرمان و رياست دفتر با ميرزا عبد الرحيم خان بود . » ( جغرافياى كرمان ، ص 72 ) ولى آن‌گونه كه از اسناد و نامه‌هاى حاضر به‌ويژه از سند 129 برمىآيد ، ميرزا عبد الرحيم خان در حكومت آصف الدوله نيز وزير كرمان بوده است . ( 426 ) - منظور كرمان است . ( 427 ) - ده‌بكرى ( Dehbakri ) : دره‌اى است نسبتا عريض و بسيار خوش آب و هوا و مصفّا در ميان دو رشته كوه از ارتفاعات جبال بارز در شصت كيلومترى بم ، و حدود همين فاصله از جيرفت . ( 428 ) - ميرزا غلامرضا خان نصرت لشكر به پانويس 146 براى توضيحات بيشتر رجوع فرمائيد . ( 429 ) - معزز الدوله برادر حاج غلامرضا خان آصف الدوله كه در حكومت آصف الدوله در كرمان به حكومت بم و نرماشير منصوب شده بود . ( 430 ) - منظور هاشم خان سطوت الممالك هشترودى است كه در حكومت آصف الدوله به جاى اسعد الدوله ابتدا نيابت حكومت و سپس حكومت بلوچستان را يافت . ( 431 ) - ميرزا مهدى خان مدير الملك كلانتر كرمان پسر ميرزا محمد خان از خانوادهء كلانترى كرمان . شيخ يحيى احمدى در فرماندهان كرمان مىنويسد : « . . . [ آصف الدوله ] پس از ورود ميرزا مهدى خان كلانتر را كه به حكم تلگرافى اتابك اعظم حبس داشته بود مرخص نمود و بر سر عمل خود بازداشت . . . در محرم 16 حاجى آصف الدوله از بلوچستان برگشت . . . در اين موقع كلانتر مزبور را نگاه داشتند و ادارات او را ضميمهء ادارات عدل السلطنه ( ميرزا حسين خان عدل السلطنهء اسفنديارى - سردار نصرت بعدى ) و معتضد كردند . . . » ( فرماندهان كرمان ص 162 ) مدير الملك سپس در 1317 با امير نظام به كرمان مراجعت نموده ، دوباره كلانترى كرمان را برعهده گرفت . وى در سنهء 1318 ه . ق . وفات يافت و ميرزا على خان پسرش در سن چهارده يا پانزده سالگى كلانترى كرمان و لقب مدير الملك را به ارث برد . ( فرماندهان كرمان ، ص 168 ) وى نياى خانوادهء كلانترى و سالار كلانترى كرمان است . ( 432 ) - كذا در اصل به نظر مىآيد كه مصدرى من‌درآوردى براى حاشا كردن باشد . ( 433 ) - احتمالا منظور قتل مستر گريوز انگليسى مأمور خط تلگراف انگليس در دهانهء رودخانه راپچ و اغتشاشات بعدى است كه ظاهرا اسعد الدوله و اعوان و انصارش در اين مورد كمكى به آصف الدوله و نيز انگليسيها نكردند و آصف الدوله و كنسولگرى بوشهر از ميرزا احمد خان دريابيگى كمك گرفتند كه وى نيز نتوانست كمك چندان مفيدى بنمايد و خود نيز در بلوچستان مجروح شد . ظاهرا اغتشاشات سال 1315 آصف الدوله را با دردسر بزرگى روبرو نمود و به احتمال قوى روابط وى با اسعد الدوله از همان زمان باطنا رو به تيرگى بيشتر و بيشتر نهاد هرچند كه در ظاهر سعى مىنمودند رعايت احترام يكديگر را بنمايند . ( 434 ) - كدخدا جهل ( Jahel ) رئيس وقت طايفهء اسمعيل زهى بلوچستان پسر سردار بلگاك و پدر سردار جمعه خان اسمعيل زهى ( شه بخش ) . اسمعيل زهىها از طوايف عمدهء بلوچستان در نواحى منطقهء سرحد ( خاش ) و زاهدان هستند كه پس از ناآراميهاى سال 1310 شمسى سردار جمعه خان رئيس وقت طايفهء اسمعيل زهى - پسر كدخدا يا سردار جهل نامبرده در سند - و تعدادى از سرداران اين طايفه به دستور رضا شاه به فارس تبعيد شدند و پس از مدتى