عبد الرضا سالار بهزادى

374

بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )

داراى قلعهء مستحكمى بوده است ؛ زمانى حاكم‌نشين منطقهء سراوان و زمانى به علّت استحكام قلعه‌اش مأمن ياغيان بلوچ بوده است . در سال 1307 هجرى شمسى - 1346 يا 47 ه . ق . - سرهنگ باقر آقا خان داورپناه در پاى همين قلعه به دست ياغيان بلوچ كشته شد و از آن زمان نام دزك به « داورپناه » تغيير يافت و اينك نيز به همين نام خوانده مىشود . ( 64 ) - منظور از سرتيپى كه قبلا اشاره شده است ابراهيم خان ميرپنجه برادر زين العابدين خان و منظور از شما دو سرتيپ والامقام نيز زين العابدين خان و ابراهيم خان مىباشند . ( 65 ) - بم پشت Bam Posht يكى از دهستانهاى شهرستان سراوان از توابع بخش مركزى و نيز ده كوچكى از اين دهستان منطقهء بم پشت از شرق و جنوب با بلوچستان پاكستان هم‌مرز مىباشد . منطقه‌اى است كوهستانى با آب و هواى گرمسيرى مالاريائى . ( 66 ) - يا : « اينكارها » ؟ ( 67 ) - همه از سرداران طوايف بلوچستان . ( 68 ) - ابراهيم خان ميرپنجه . ( 69 ) - مير عبد اللّه خان پسر دلاور خان بود ؛ دلاور خان احتمالا از طايفهء گمشادزايى ( Gamshadzaei ) و يا « دهوارى » ( Dehvari ) از رهبران طغيان 1307 - 1306 بلوچستان به شمار مىرفت و عليرغم تأمينى كه ناصر الدوله فرمانفرما به او و ساير رهبران شورشى داده بود ، وى نيز همراه با سردار حسين خان به اصرار فرمانفرما ناصر الدوله دستگير و زندانى شد . پس از دستگيرى دلاور خان ، عبد اللّه خان پسر او سر به شورش برداشته و قلعهء دزك را پايگاه و مأمن خود ساخت . ( 70 ) - جالق ( Jalq ) از محال بلوچستان كه قبلا اهميت فراوانى داشت ، اينك از بخشهاى تابعهء شهرستان سراوان و نيز مركز اين بخش . اين منطقه از شمال و شرق با بلوچستان پاكستان هم‌مرز است و از دو قسمت كوهستانى ( كوه‌بند ) كه از جنوب شروع شده به سمت شمال غربى امتداد مىيابد ، و جلگه‌اى كه قسمت مركز و شمال منطقه را عمدتا به صورت لوت و كوير خشك و بىآب دربر مىگيرد تشكيل شده است . عمده‌ترين طايفهء اين منطقه طايفهء گمشادزايى مىباشد . ( 71 ) - چند كلمه خوانده نشد . ( 72 ) - كذا در اصل معنايش دانسته نشد . ( 73 ) - منظور ابراهيم خان سعد الدوله بمى حكمران بم و بلوچستان و فاتح كوهك و چابهار است كه در 1301 ه . ق . ، پس از سى سال حكومت بر بم و بلوچستان وفات نمود . وى پدرزن زين العابدين خان بود . ( 74 ) - يك كلمه خوانده نشد . ( 75 ) - فهرج يا فهره ، ايرانشهر فعلى كه در 1301 ه . ق . به پيشنهاد ناصر الدوله فرمانفرما حكمران وقت كرمان و بلوچستان بجاى بمپور در نزديكى آن كه تا آن زمان مركز حكومت بلوچستان بود و آب و هواى بسيار بدى داشت به عنوان مركز ايالت بلوچستان برگزيده شد . ايرانشهر - فهرج سابق - در جنوب شرقى شهرستان بم واقع بوده ، فاصلهء آن تا كرمان حدود 500 كيلومتر و تا تهران قريب 1500 كيلومتر است . جمعيت شهرستان ايرانشهر طبق سرشمارى سال 2365 برابر - 403 / 259 - نفر بوده است . ( 76 ) - طايفهء « دهوارى » از طوايف بلوچ كه در حدود جالق سكنى دارند و گويا تيره‌اى از طايفهء « بزرگ‌زادهء » بلوچستان مىباشند . ( 77 ) - يك كلمه خوانده نشد . ( 78 ) - اصل : مأخذه . ( 79 ) - شيشه‌ريز ( shishe - riz ) از توابع بخش جالق شهرستان سراوان . ( 80 ) - سب و سوران Suran ) و ( Seb هردو از توابع شهرستان سراوان كه اينك بخش واحد سيب سوران ( sib - ( suran ) خوانده مىشود . در جنوب غربى سراوان . رود ماشكيد از اين بخش مىگذرد .