عبد الرضا سالار بهزادى
293
بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )
خود خانم سايكس بوده و به علاوه اسعد الدوله از آشپزها و خدمهء هيأت انگليسى براى تهيهء غذاهاى اروپايى و نيز پذيرايى از مدعوين به سبك غربى استفاده نمود . در اين ميهمانى نيز دستهء موزيك حاكم بلوچستان در نور آتشى كه در جلوى چادر محل پذيرايى افروخته بودند و نور ملايم مجلس ميهمانى را نيز تأمين مىكرد از روى نت به هنرنمايى مىپردازد . خانم سايكس مىنويسد : « . . . من كه در كنار اسعد الدوله قرار گرفته بودم فهميدن سخنان وى را بسيار مشكل يافتم ، چرا كه فقدان كامل دندانها حرف زدن وى را فوق العاده نامفهوم ساخته بود ، از اينرو هنگامى كه دستهء موزيك شروع به نواختن قطعات موسيقى ايرانى و تركى نمود احساس راحتى كردم . بعضى از اين قطعات به نحو اسفبارى خارج از نت نواخته مىشدند ، بطورى كه اين احساس به من دست مىداد كه گويى مدادى فلزى را بر قطعه آهنى مىكشند ، ولى نزد خود خيال مىكردم كه نور كم باعث اين خارج نوازى شده است - تصورى رئوفتبار كه بعدا به بطلان آن واقف شدم . . . » خانم سايكس در ادامهء شرح ميهمانى آن شب مىنويسد : « . . . وقتى كه شامپانى باز شد ( ما هميشه شامپانى را براى ميهمانىهاى شام ايرانيها نگاه مىداشتيم ، چرا كه برادرم [ سرپرسى سايكس ] از تجارت قبلى خود دريافته بود كه چقدر اين مشروب و رسمى كه ما در مورد سخنرانىهاى مربوطه به هنگام صرف آن داشتيم ، مورد پسند خاطر ايرانيان بود ) اسعد الدوله با فرستادن پيغامى به دستهء موزيك خود كه متعاقبا به نواختن سرود ملّى ما پرداخت ، من را شيفتهء خويش ساخت و آنگاه ميزبان ما بهپا خاست و به سلامتى ملكهء ما - كه ضمنا بايد گفت در سرتاسر ايران مورد تمجيد و علاقهاى اعجابانگيز است - جام خود را بالا برد . برادر من اين كار وى را با نوشيدن جامى به سلامتى شاه [ ايران ] ، پاسخ گفت و ما سرانجام با احساسات رقيقهء زيادى از هم جدا شديم » . ( ص 254 ) . دستهء موزيك اسعد الدوله در جريان كار كميسيون مرزى و در ميهمانيهاى شامى كه طرفين به افتخار يكديگر ترتيب مىدادهاند ، چندبار ديگر نيز به هنرنمائىهائى از نوع موارد بالا پرداخت و به نظر مىرسد آنچه را كه اسعد الدوله با افتخار از آن عنوان « افسوس خوردن اردوى انگليسيها از به همراه نياوردن موزيكانچى » ياد مىكند ، از تعريف و تمجيدى مايه گرفته باشد كه خانم الا سايكس از دستهء موزيك وى به عمل آورده بود . 336 ( كليهء مطالب كتاب خانم سايكس از روى فتوكپى صفحات مربوط به مسافرت بلوچستان در آن كتاب كه توسط خانم دكتر منصورهء نظام ما فى با محبت فراوان در اختيار اينجانب قرار دادند ترجمه شده است . جا دارد در همينجا بار ديگر از ايشان تشكر كنم ) . 97 نامهاى است از فرمانفرما به اسعد الدوله به شرح زير : « اسعد الدوله من مراتب مهربانى و ملاطفت خود را دربارهء شما مستغنى از اظهار