عبد الرضا سالار بهزادى

91

بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )

تاريخ منتظم ناصرى : « . . . در مدت دو سه ماه تقريبا پانصد رأس اسب عربى تحصيل كرد و در هرجا سوار دليرى سراغ داشت او را به بذل وجوه فريفته دور خود جمع نمود . . . » . 126 آقا خان پس از تهيهء اين مقدمات احكامى داير بر انتصاب او به حكومت كرمان از جانب محمد شاه و حاجى ميرزا آقاسى و ديگر رجال وقت به دستيارى ميرزا احمدنامى اصفهانى كه به قول روضة الصفا « . . . در شبيه‌نگارى و مهرسازى تصنعى كامل داشت » جعل كرده و به حكام سر راه فرستاد و به عنوان حاكم جديد الانتصاب كرمان عازم آن ديار شد . حكام سر راه كه از حقيقت امر بىاطلاع بودند هريك در استقبال و احترام و پذيرايى وى كوشيدند ، امّا او كه مىدانست عنقريب حقيقت حال از تهران به اطلاع آنها خواهد رسيد به عذر اينكه براى جمع‌آورى زكات جمعيت عطاء اللّهى از مريدان خود در حوالى شهر بابك عجله دارد ، به شهرها وارد نشده يكسره عازم كرمان شد . حكومت كرمان در اين زمان با فضلعلى خان ميرپنجهء قراباغى بيگلربيگى بود . آقا خان يكسره روانهء شهر بابك شد . حكومت شهر بابك در اين زمان به امير كهندل خان باركزايى امير قندهار كه پس از تسخير افغانستان به دست قشون انگليس و سلطنت شاه شجاع به دربار ايران پناهنده شد تفويض شده بود و وى در آن هنگام با طايفهء عطاء اللّهى ( پيروان آقا خان ) در منازعه و زدوخورد بود . آقا خان با همراهانش به طرفدارى از عطاء اللّهىها وارد كارزار شد . در همين زمان واقعيت كار آقا خان از تهران به اطلاع حاكم كرمان رسيد و فضلعلى خان بيگلربيگى عازم جنگ با آقا خان گرديد . آقا خان شكست سختى خورد و به لارستان رفت و پس از تجهيز قوا خود را به اسفندقه و جيرفت رسانيد . در اين هنگام حكومت هندوستان سعيد خان بلوچ را با مهمات و توپخانه به كمك آقا خان فرستاد . حاجى ميرزا آقاسى در نامه‌اى كه در 1262 در شكايت از رويهء دولت انگليس در قضيهء آقا خان به سفارت انگليس نوشت خاطرنشان ساخت كه : « . . . سرحدداران دولت عليه سلك جمعيت [ آقا خان ] را از هم گسيخته ، سه عراده توپ كه روى آنها خط انگليسى داشت از او به دست آوردند . . . » . 127 آقا خان با اين تجهيزات شكست سختى به قواى فضلعلى خان بيگلربيگى وارد آورده ، اسفنديار خان برادر بيگلربيگى در جنگ كشته شد و ولى محمد خان يكى از امراى سپاه دولتى به اسارت قواى آقا خان درآمد . از تهران حبيب اللّه خان شاهسون امير توپخانه مأمور دفع شر آقا خان گرديد . امير توپخانه در ريگان نرماشير شكست سختى به آقا خان وارد آورد . آقا خان كه ديگر توان مقابله و ايستادگى را در خود نديد از راه سيستان و لاش‌جوين عازم قندهار شد و چون به كرشك بر ساحل رود هيرمند ( هيلمند ) در نزديكى قندهار رسيد مورد استقبال گرم و پذيرايى شايان سرگرد راولينسون ( Maj . Rawlinson ) نمايندهء فرمانفرماى هندوستان در قندهار قرار گرفت . از قرار تقرير خود آقا خان در كتاب عبرت‌افزا ، وى در هفدهم ذيقعدهء 1257 وارد قندهار شده ، حكومت هندوستان « . . . خرج مهمانى ما را خشكه از قرار روزى صد روپيه مقرر كردند . . . » . 128 در قندهار قبل از قيام افغانها در كابل ، انگليسيها كه از تحريكات ضد انگليسى يار محمّد خان وزير هرات به ستوه آمده بودند ، مطابق