شاه شجاع درّانى - شجاع الملك برادر زمان شاه و محمود شاه - مدعى سلطنت افغانستان تمايل بيشترى داشت ، اقامت ويتكوويچ در كابل و پذيرايى دوستمحمد خان از وى بر بىاعتماديش افزود . در همين حين دولت كمپانى در هند ايالت پيشاور را كه سرداران باركزايى افغانستان حق مسلم و جزء لاينفك قلمرو خود مىدانستند به امير سند واگذار نمود . در نتيجه روابط امير دوستمحمد خان با مأمور انگليسى به درجه‌اى از برودت رسيد كه برنس مجبور به ترك كابل شد . از سوى ديگر ويتكوويچ گويا موفق مىشود سردار كهندل خان امير قندهار را كه قلبا طرفدار جدى ايران بود به عقد معاهدهء دوستانه‌اى با ايران وادارد كه به موجب آن امير مالكيت ايران بر قندهار را به رسميت شناخته و در عوض پادشاه ايران قندهار را بدون دخالت در امور داخلى آن به كهندل خان وامىگذارد و نيز كامران ميرزا امير هرات و يارمحمد خان وزيرش را از « هرگونه شركتى در شوراهاى ايران » محروم ساخته و در صورت اقدام هريك از رقباى افغانى كهندل خان و يا انگليسيها برعليه قندهار ، شاه ايران متعهد كمك و مساعدت فورى به كهندل خان مىشود و « شاه از ساير دعاوى خود نسبت به اهالى قندهار ، جز خدمت لشكرى ، صرف‌نظر مىنمايد . » در اين معاهده سفير روس به عنوان ضامن اجراى مفاد آن معرفى مىشود . مكنيل وزيرمختار انگليس كه در اردوى محمد شاه در محاصرهء هرات بسر مىبرد به اين معاهده دست يافته ، ضمن اطلاع مفاد آن به حكومت هندوستان ، مىنويسد : « . . . بنا به مراتب فوق مسئلهء هرات مسئلهء تمام افغانستان است ، و اگر شهر قبل از اينكه اقدام صحيحى براى نجات آن به عمل بيايد سقوط كند ، اين حادثه تأثيرات بدى در اين حدود خواهد بخشيد . . . » 104 مكنيل وقتى كه تمام اقدامات خود را بىنتيجه ديده و تسليم هرات را قريب الوقوع مىبيند ، در هفتم ژوئن 1838 ( چهاردهم ربيع الاول 1254 ) طبق دستور حكومت هندوستان ، پس از تسليم يادداشتى به شاه ايران دائر بر تقاضاى دست كشيدن دولت ايران از محاصرهء هرات ، عقد قراردادى تجارتى بين ايران و بريتانيا كه به دولت و اتباع بريتانيا حقوق ملل كاملة الوداد را در ايران بدهد ( شبيه به معاهدهء تجارى تركمانچاى بين ايران و روسيه ) ، دستگيرى و تنبيه عاملان بازداشت پيك سفير انگليس و عزل و تنبيه حاكم بوشهر و ساير افرادى كه باليوز انگليس در بوشهر را تهديد نموده و به او اهانت نموده بودند ، و پس از رد شدن آن درخواستها توسط شاه ، قطع روابط دولت انگليس را با دولت ايران اعلام نموده اردوى شاهى را ترك مىكند . مكنيل از مشهد طى گزارشى به حكومت هندوستان ضمن برشمردن اهميت حياتى هرات براى هندوستان و اينكه هردولتى كه هرات را در اختيار داشته باشد به راحتى مىتواند قشون خود را به هندوستان برساند به شايعه‌اى در مورد عقد قراردادى مخفيانه بين ايران و روسيه در مورد مبادلهء هرات با يكى از نواحى ماوراى ارس « كه سابقا به ايران متعلق بوده » اشاره مىكند و ضمن تأييد احتمال بىاساس بودن اين شايعه بر احتمال كمك قواى نظامى روسيه به سپاه ايران در تسخير هرات تأكيد مىكند . 105 دولت انگليس اينك هرات و در نتيجه هندوستان را در آستانهء سقوط مىديد ، لذا تأمل