كه جز در شهرهاى ما در جايى نيست . و ما ، به ويژه ، ريباس داريم كه از آن بهرهء دارويى برند ، و انواع ميوه كه اگر گاهى به سرزمين شما آورند ، بدان باليدن گيريد و براى يك ديگر پيشكش فرستيد . چون امرود نهاوندى و صينى « 1 » و سيب شيرى « 2 » . و ما راست نيز آنچه از شير سازند كه اندكى از آن را شما آرزو كنيد . و از بيشتر ديوانيان « 3 » عراق ، دربارهء همدان پرسيدند ، و هر يك در پاسخ مىگفت : هر گاه گندم از ناوه « 4 » و نان مهروان « 5 » و گوشت شراهين « 6 » به تو رسيد ، دست از هر چيز بدار . و در اهميت چيزى كافى است كه متاع را به نام آن داد كشند ، چنان كه نان را در مكه و مدينه ، در ايام حج كه مردمان فراهم آمده‌اند و از راههاى دور رسيده‌اند المهروانى ، المهروانى ، گويند . و چون قباد خواص كشور خويش را بر رسيد ، سيزده جاى را پرنزهت‌ترين جايها يافت : مداين و شوش و جندىشاپور و شوشتر و شاپور و اصفهان و رى و بلخ و سمرقند و باورد و ماسبذان و مهرجان‌قذق و تل ماستر و رود راور نهاوند ، كه طول آن سه فرسنگ است . و در آن نود و سه دهكدهء پيوسته به هم هست با باغهاى منظم و نهرهاى جارى ، گياه خشكش زعفران و ميوه‌هايش انگور و انار و گردو و بادام و سيب و امرود است و جز آن از گونه گونه ميوه‌ها .

--> ( 1 ) - ن ل . صبنى . ( 2 ) - منسوب به شير ، رك : حدود ص 148 . ضبط لسترنج : شيز ، رك : ص 241 . در نسخهء عكسى ( ورق 122 آ ) : التفاح الشتوى است ، يعنى : سيب زمستانى . ( 3 ) - عبارت متن كتاب ( به صيغهء جمع ) و ممكن است نويسندگان و دبيران نيز ترجمه كرد . ( 4 ) - رك : مستوفى ، ص 63 . ( 5 ) - رك : مسالك و ممالك ص 170 . ( 6 ) - رك : مستوفى ص 72 ، ضبط كلمه به صيغهء تثنيه است . و مقصود شراه بالا و شراه ميانه است ، كه هر دو از روستاهاى همدان‌اند و سپس ذكرشان خواهد آمد .