مقدمهء مترجم به نام خدا 1 - مدارس جغرافيايى : بحثهاى جغرافيايى را ، از يك نظر مىتوان در قلمرو تاريخ علوم اسلام ، در مدارس زير باز نگريست . 1 - مدرسهء اسلامى . 2 - مدرسهء عربى . 3 - مدرسهء يونانى . 4 - مدرسهء نورمانى سيسيل . البته اين تقسيم ، تا پايان نيمهء اول سدهء ششم هجرى را در بر مىگيرد ، يعنى سال 548 كه سال در گذشت ادريسى ، صاحب مدرسهء سيسيل ، است و پيداست كه نظر ، بطور اشاره و اجمال ، به تأليفات همان پنج سده است . امام ارزيابى بقيهء تأليفات ارزندهء مسلمين در جغرافيا ، امثال تقويم البلدان ابو الفداء « 1 » و آثار خواجه نصير طوسى « 2 » ( كه به گفته كراچكوفسكى : در كار رصد مراغه و زيج ايلخانى موادى تهيه كرد كه بحثهاى برخى از اروپائيان در اين مسائل از آنها نشأت يافته است . ) « 3 » اكنون منظور نيست . مدرسهء اول : مقصود از مدرسهء اسلامى ، جغرافيائى است كه مسلمين ، در آغاز پى ريزى دانشهاى خويش ، آن را بوجود آوردند . مسلمين پيش از آگهى يافتن از مدرسه‌هاى جغرافيايى قبل از اسلام ، خود به وضع علم جغرافيا پرداختند . امور ذيل آنان را به تدوين و تحقيق اين علوم واداشت . الف : طلب علم . بر همهء افراد مسلمان فريضه بود كه در جستجوى دانش و براى طلب

--> ( 1 ) - در گذشتهء 721 ( 2 ) - در گذشتهء 672 ( 3 ) - تاريخ الادب الجغرافى العربى ، ج 1 ، ص 114