أحمد بن محمد الهمذاني ( ابن الفقيه الهمذاني ) ( مترجم : ح . مسعود )
5
البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى )
نويسندگان ، مقبول همگان شوند . صفايى كه كتاب به دلها بخشد ، فزونتر از خرميى است كه باران به گلستانهاى نگارين دهد ، و اگر كتابى سبك و بى ارج بود ، هرگز به دلى راه نيابد ، زيرا كه لفظ زيبا و نگارش استوار ، مؤثرترين جادوها و افسونهاست . كتاب آيينهء خردهاست ، كه با آن ، راه و آيين حكمت و دانايى روشن شود و آزمونهاى پيشينيان را باز شناسند . هنگامى كه كتاب ، پرداختى استوار و پيوندى زيبا و نگارشى نيكو داشت ، و ابهام و پيچيدگى در آن نبود ، در دلها نشيند و ذوقها را بيدار و آماده سازد . چه كتاب گوهرها را به رشته كشد و مسائل همانند را در كنار يك ديگر نهد . و اين زيبايى نگارش و استوارى تركيب است كه رونق كتاب را فزون كند و از دسترس ابتذال و وقوع اعتراض به دورش دارد . از همين روست كه يكى از نويسندگان گويد : من سخنى نديدهام كه از سخنان احمد بن يوسف * 7 در وصل زيباتر و در فصل استوارتر * 8 و در بيم دادن سختتر و در پوزش خواهى قانع كنندهتر و در رفع اختلاف يا ايجاد آن « 1 » نافذتر باشد . نويسندهء ديگرى گويد : سخن ابراهيم بن عباس [ صولى ] * 9 يك دست است . قريحه ، تار آن را بسته است ، و استعداد سرشار ، پودش را كشيده است . آن سان كه آغازش به انجامش پيوسته است ، و در هر جاى در آمدش به پايانش بسته است . نيز احمد بن يوسف مىگفت : در رسائل عبد الحميد [ كاتب ] * 10 الفاظ سخته و تجربههاى پخته است . نويسندهء ديگرى دربارهء ابن مقفع گويد : الفاظ او همه معانى است و معانيش همه حكمت است . سخن روشنگرش شفا دهنده است و گفتار هدفگرايش ، در هر چيز ، بسنده است .
--> ( 1 ) - در جايى ، كه آن ايجاد ، مقصود باشد .