ترجمه از كشف الاسرار ، رك ج 5 ، ص 730 - 732 ، مجمع البيان ، ج 6 ص 488 به بعد . در جهان نامه گويد : اين را نيز ردم يأجوج خوانند . رك : ص 110 - 112 . ردم ( ردما ) در قرآن كريم نيز آمده چنان كه در آيات مزبور ديده شد . لسان التنزيل گويد : ردما حاجزى استوار . و قيل : ديوارى بر آورده . من الردم ، يعنى رخنه بر آوردن . رك : ص 140 ( 200 ) 142 / 17 : و خراجى نهيم بر آن - رك : توضيح پيش . ( 201 ) 145 / 14 : چونان سر مار - ياقوت ، اين قصه را با اين شروع : « و ذكر بقراط الحكيم اليونانى فى كتاب الثراء » نقل كرده است . كه البته بقراط همان بقراطيس است و در آخر داستان چنين است : « . . . يتشعب من عنقه ستة اعناق ، طول كل عنق منها عشرون ذراعا ، فى كل عنق رأس كرأس الحية . » سپس مىگويد : « قلت : هذه صفة فاسدة لانه قال اولا رأس كرأس الانسان ، ثم قال ستة رؤوس كرؤوس الحية . و قد نقلته كما وجدته و لكن تركه اولى » « 1 » البته روشن است كه ( صرف نظر از صحت يا سقم آن ) منافاتى در آن نيست ، چه در نقل ابن فقيه ( ص 301 ) و چه نقل خود ياقوت ، ( ذيل سعد ) . زيرا مىگويد سرى داشت چون انسان و سپس از گردن او شش گردن ديگر جدا مىشد و بر هر يك از آنها سرى بود چون سر مار . - طبرستان ( 202 ) 146 / 1 : آنجا را طبرستان گفتند - طبرستان ( با فتح اول و دوم و كسر سوم ) ، از طبر + ستان ( پسوند مكان ) ، لغة ناحيهء طبر ( تپور ) ها . ياقوت گويد : طبرستان در بلاد ، به مازندران معروف است . و من نمىدانم از چه تاريخ به نام مازندران ناميده شده است ، زيرا اين نام را در كتب قديم نيافتيم و فقط از مردم طبرستان كلمهء مازندران را شنيده‌ام و شك نيست كه مفهوم هر دو لفظ يكى است . بلاد طبرستان مجاور گيلان و ديلمان و واقع بين رى و قومس ( قومش ) و دريا ( بحر خزر ) و شهرهاى ديلم و گيلان است . رك : ياقوت . طبرستان را مورخان عرب به مازندران اطلاق كرده‌اند . نام قدم اين ايالت Tapuristan است . و اين نام را در - سكه‌هاى اسپهبدان ( اخلاف ساسانيان ) با حروف پهلوى و همچنين در مسكوكات حكام عرب آن ناحيه ( كه از جانب خلفاى بغداد حكومت يافته‌اند ) مىبينيم . چينيان آن

--> ( 1 ) - نيز رك : تاريخ طبرستان ابن اسفنديار ، چاپ مرحوم عباس اقبال ، ص 83 .