رب العالمين و صلى اللّه على نبيه محمد خاتم النبيين و رسول رب العالمين » « 1 » و سپس رسالهء ابو دلف مسعر بن مهلهل ينبعى ، و بعد رساله احمد بن فضلان كتابت شده است . از تعبير « من كتاب اخبار البلدان » ( اگر « من » را متعلق به « تم » يا « الكتاب » در « تم الكتاب » و تبعيضيه بگيريم ) مىتوان استيناس كرد كه اين نسخه نيز خود اختصارى است از اصل كتاب اخبار البلدان ، كه به اين موضوع اشارت رفت . اين بود نظرى بسيار اجمالى در بارهء اين نسخه . بارى اصل اين نسخه در كتابخانهء آستان قدس رضوى ، مشهد ، به نام « اخبار البلدان » و به شمارهء عمومى 5229 موجود است . نسخهء عكسى آن نيز ، كه از روى همان نسخهء آستان قدس گرفته شده است ، در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، به شمارهء 6191 عكسى ( فيلم 3007 ) موجود است . ما پس از تحصيل نسخهء عكسى از نسخهء دانشگاه ، آن را با متن چاپى تطبيق كرديم . و در مواردى براى توضيح يا تعديل عبارت متن چاپى ، از آن بهره برديم و هم فوايد و نكات بسيارى در پاى صفحه‌ها و در تعليقات كتاب از آن نسخه آورديم ، بدين گونه اين ترجمه مشتمل بر نكاتى از اين مقوله است كه اصل متن چاپى دخويه از آنها خالى است ، و گاه اين نكات در فهم يا روشن كردن يا تعديل سخن مؤلف ، لازم و مورد توجه خواهد بود . اكنون بايد با سپاسگزارى از دوستانى كه هر كدام به گونه‌اى در توجه دادن مترجم به اين نسخه و تحصيل آن ، معاضدت كرده‌اند ، ياد كنيم ، يعنى آقايان دكتر غلامحسين يوسفى و سيد حسين خديو جم . نيز از آن دوستان كه در تهيهء عكس و تسهيل كار حصول آن ، ابراز لطف كرده‌اند ، ياد مىكنم . 7 - راه اين ترجمه : مطالب كتاب گاه پيوسته نيست ، كه ممكن است گناه اختصار باشد . و گاه مكرر است ، بخصوص در ذكر عجايب شهرها و جايها و شگفتيهاى گيتى ، كه باربار آنها را ذكر مىكند . و چون كار افتادگان ، كه همى در صدد جستن بهانه‌اىاند ذكر معشوق را ، همواره با شور و گرمى و تپش دل ، شگفتيها را ياد مىكند و باز مىنگارد . و به هر اندك پيوستگى ، به ياد چيزهاى عجيب جهان مىافتد . ابن فقيه ، مؤلفى است كه با مطالب كتاب خويش صميمى است . و چه خوب است هر مؤلفى ، مانند وى ، با مطالب كتاب خويش صميمى باشد .

--> ( 1 ) - ورق 176 ب .